Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Elementarz Wietnamu

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Redakcja | 2018-02-21 23:28:01
    wietnam, gospodarka, klimat, biznes

    Wietnam jest trzynastym krajem na świecie pod względem liczby ludności, a jego mieszkańcy są jedną z najmłodszych populacji w Azji. To największy producent nerkowców oraz pieprzu, a drugi eksporter kawy i ryżu.

    • wietn. Cong Hňa Xă Hoi Chu Nghia Viet Nam
    • Stolica: Hanoi
    • Powierzchnia: 331 tys. 211 km kw.
    • Liczba ludności: 88,3 mln
    • Gęstość zaludnienia: 268 osób/km kw.
    • Waluta: dong (VND) = 10 hao (lub 100 xu)

     


    Wietnam1a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Socjalistyczna Republika Wietnamu leży w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim, nad Morzem Południowochińskim na Oceanie Spokojnym. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Stolicą jest Hanoi, w którym mieszka 7,067 mln osób. Kraj zajmuje 331 tys. 211 km kw., a żyje w nim 91,5 mln ludzi.

     

    Walutą jest dong, który dzieli się na 10 hao lub 100 xu. Od 2011 r. wietnamski dong jest przywiązany do amerykańskiego dolara, przez co do 2014 r., kiedy nastąpiło znaczne umocnienie dolara, zachowywał się stabilnie. Jego wartość względem dolara wahała się o ok. 1 proc. W 2014 r. dong zaczął mocno tracić - w połowie października za dolara płacono 21 tys. 200 VND, a pod koniec roku już 21 tys. 400. Trend ten utrzymał się w pierwszej połowie 2015 r.

     

    Walutę można wymieniać w kantorach, bankach, hotelach, a także niektórych punktach sprzedaży czy usług, np. sklepach jubilerskich; w większych miastach rozpowszechnione są też bankomaty.

     

     

    W Wietnamie są 54 grupy etniczne. Prawie 86 procent ludności stanowią Wietowie (Kinh), zasiedlający główne delty Mekongu i Rzeki Czerwonej oraz niziny nadmorskie. Góry na północnym zachodzie zamieszkują Tajowie, a na północy - Miao i Yao, na zachód od Hanoi zaś - Muongowie.

     

    Ludnością napływową są Chińczycy (1,1 mln), skupieni w miastach na południu kraju - najwięcej w Ho Chi Minh, oraz Khmerowie żyjący na obszarach pogranicznych z Kambodżą.

     

    W latach 1980–2002 liczba ludności Wietnamu wzrosła o 27,2 mln - z 53 mln do 80,2 mln.

     

     

    W miastach mieszka 26 proc. ludzi - najwięcej w Ho Chi Minh, Hanoi i Hajfongu. Inne większe aglomeracje to: Danang, Can Tho, Nha Trang, Hue, Nam Dinh, Long Xuyen i Qui Nhon.

     

    Religia

    W Wietnamie mieszka 6,8 mln buddystów, 5,7 mln katolików, 1,4 mln buddystów Hoa Hao, 800 tys. kaodaistów, 700 tys. protestantów i 1 mln przedstawicieli innych wyznań. Niektóre źródła wskazują na większą liczbę osób wierzących.

     

    Język

    Językiem oficjalnym jest wietnamski.

     

    Ustrój i władza

    Od 1980 roku Wietnam jest republiką socjalistyczną. Głową państwa jest prezydent. Na pięcioletnią kadencję wybiera go ze swojego grona Zgromadzenie Narodowe. Liczy ono 498 deputowanych, wybieranych raz na pięć lat w wyborach powszechnych.

     

    Organem władzy wykonawczej jest rząd. Premiera, na wniosek prezydenta, powołuje Zgromadzenie Narodowe.

     

    Socjalistyczna Republika Wietnamu jest państwem o systemie jednopartyjnym. Kontrolę nad życiem politycznym, gospodarczym i społecznym sprawuje Komunistyczna Partia Wietnamu (KPW). Zjazdy KPW odbywają się co pięć lat i przy tej okazji przyjmowane są rezolucje dotyczące zasadniczych celów rozwoju kraju oraz wybierani są członkowie Komitetu Centralnego KPW. Ostatni kongres KPW (11) miał miejsce w styczniu 2011 roku. Następny odbędzie się w styczniu 2016 r. Komitet Centralny (KC) spotyka się na plenach dwa-trzy razy w roku i posiada swój własny aparat administracyjny.

     

    Najważniejszym organem Komitetu Centralnego jest jego czternastoosobowe Biuro Polityczne (BP), które w praktyce ma największy wpływ na rządzenie krajem. Od 2011 r. sekretarzem generalnym BP jest Nguyen Phu Trong. Sekretarz generalny jest formalnie najważniejszą osobą w BP i podlega mu m.in. ośmioosobowy Sekretariat, na bieżąco nadzorujący pracę KC. W styczniu 2016 r. planowane jest Plenum Komunistycznej Partii Wietnamu, po którym nastąpią zmiany na kluczowych urzędach w państwie.

     

    Według konstytucji SRW z 1992 r. najwyższym organem władzy państwowej w Wietnamie jest Zgromadzenie Narodowe, które dokonuje wyboru prezydenta kraju oraz powołuje szefa rządu i ministrów. Zgromadzenie Narodowe spotyka się dwa razy w roku podczas trzydziestodniowych sesji i ma formalną zwierzchność zarówno nad władzą wykonawczą, jak i nad władzą sądowniczą. Członkowie Zgromadzenia Narodowego wybierani są w wyborach powszechnych i bezpośrednich na pięcioletnie kadencje. Przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego jest obecnie Nguyen Sinh Hung.

     

    Ze względu na ograniczoną w praktyce – choć rosnącą w ostatnich latach – rolę Zgromadzenia Narodowego, poszczególne ministerstwa mają duże znaczenie w procesie legislacyjnym i w prawodawstwie. Rządem kieruje powoływany na wniosek prezydenta - spośród członków Zgromadzenia Narodowego - premier.

     

    Prezydent Wietnamu jest głową państwa, jednakże jego rola ogranicza się w znacznej mierze do pełnienia funkcji ceremonialnych.

     

    Według obrońców człowieka komuniści rządzą w Wietnamie twardą ręką i represjonują dysydentów. Human Rights Watch podaje, że w Wietnamie nie ma wolności słowa i zgromadzeń, a policja rutynowo bije i torturuje podejrzanych, by wymusić zeznania.

     

    Administracja

    Wietnam tworzy 58 prowincji i pięć miast wydzielonych. Prowincje dzielą się na powiaty, a te z kolei na gminy. Administracja publiczna funkcjonuje, odpowiednio, na czterech poziomach: centralnym (zgromadzenie narodowe, prezydent, rząd, sąd najwyższy, prokurator generalny), prowincji/miast wydzielonych, powiatów oraz gmin.

     

    Wietnam5a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Na wszystkich poziomach administracji publicznej powoływane są do życia w drodze bezpośrednich wyborów na pięcioletnie kadencje Rady Narodowe, które z kolei powołują swoje organy wykonawcze, tzw. Komitety Ludowe.

     

    Różnice kulturowe

    Komunistyczny przywódca Ho Chi Minh jest czczony w Wietnamie jako narodowy bohater, a jego twarz spogląda z licznych portretów oraz z banknotów o każdym nominale. Jego imię nosi największe miasto kraju, dawny Sajgon, a zabalsamowane ciało przywódcy można oglądać w mauzoleum na placu Ba Dinh w Hanoi, nieopodal pomnika Lenina.

     

    Co warto wiedzieć

    Polscy obywatele podróżujący do Wietnamu muszą posiadać wizę. W Polsce wietnamskie wizy wydaje Ambasada Socjalistycznej Republiki Wietnamu w Warszawie.

    ul. Resorowa 36

    02-956 Warszawa

    Tel.: 22 651 6098

    Faks: 22 651 6095

    Email: office@ambasadawietnamu.org

     

    Wizę można otrzymać też na lotnisku, ale tylko po wcześniejszym uzyskaniu promesy wizowej. Promesy wydają m.in. agencje turystyczne.

     

     

    Święta

    • Nowy Rok - 1 stycznia
    • Nowy Rok Księżycowy (Tet): od ostatniego dnia ostatniego miesiąca księżycowego roku do trzeciego dnia kolejnego miesiąca księżycowego (w okolicach stycznia/lutego)
    • Święto Królów Hung: w dziesiątym dniu trzeciego miesiąca księżycowego (ok. końca kwietnia)
    • Dzień Zwycięstwa - 30 kwietnia (rocznica wyzwolenia Sajgonu w 1975 r.)
    • Dzień Pracy - 1 maja
    • Dzień Niepodległości - 2 września (rocznica proklamowania niepodległości w 1945 r.)

     

    Wietnam2a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Transport

    Przejścia graniczne z Chinami znajdują się w: Lao Cai (prowincja Lao Cai), Mong Cai (prowincja Quang Ninh), Huu Nghi (prowincja Lang Son), Dong Dang (przejście kolejowe w prowincji Lang Son).

     

    Granicę z Kambodżą można przekroczyć w: Moc Bai (prowincja Tay Ninh), Sa Mat (prowincja Tay Ninh), Tinh Bien (prowincja An Giang), Dinh Ba (prowincja Dong Thap), Xa Xia (prowincja Kien Giang), Le Thanh (prowincja Gia Lai), Vinh Xuong (przejście morskie w prowincji An Giang).

     

    Natomiast przejścia graniczne z Laosem to: Na Meo (prowincja Thanh Hoa), Nam Can (prowincja Nghe An), Keo Nua (prowincja Ha Tinh), Lao Bao (prowincja Quang Tri), Cha Lo (prowincja Quang Binh), Po Y (prowincja Kon Tum), Tay Trang (prowincja Dien Bien).

     

    Największe porty lotnicze w Wietnamie działają w Hanoi i w Ho Chi Minh City. Inne międzynarodowe lotniska to: Can Tho, Da Lat, Da Nang, Hai Phong, Hue, Nha Trang, Phu Quoc.

     

    Najważniejszymi portami morskimi w Wietnamie są: Cam Pha, Hon Gai, Hai Phong, Nghi Son, Cua Lo, Vung Ang, Chan May, Da Nang, Dung Quat, Quy Nhon, Van Phong, Nha Trang, Ba Ngoi, Ho Chi Minh, Vung Tau, Dong Nai, Can Tho.

     

    Wietnam w organizacjach międzynarodowych

    Wietnam należy do wielu politycznych i gospodarczych organizacjach międzynarodowych: ASEAN, ONZ, WTO, AFTA, APEC, ASEM, IMF.

     

    Kontakty

     

    MINISTERSTWO ROLNICTWA

    i ROZWOJU WSI

    Tel.: + 84-4-3846 8161; 84-4-3846 8160

    Fax: + 84-4-3845 4319

    Email: webmaster@agroviet.gov.vn

    Www: www.agroviet.gov.vn

     

    MINISTERSTWO BUDOWNICTWA

    Tel.: + 84-4-3821 5137

    Fax: + 84-4-3974 1709

    Www: www.moc.gov.vn

     

    MINISTERSTWO FINANSÓW

    Tel.: + 84-4-3220 2828

    Fax: + 84-4-3220 8129

    Www: www.mof.gov.vn

     

    MINISTERSTWO ZDROWIA

    Tel.: + 84-4-3846 4416; 84-4-3273 2273

    Fax: + 84-4-3846 4051

    Email: byt@moh.gov.vn

    Www: www.moh.gov.vn

     

    MINISTERSTWO PRZEMYSŁU i HANDLU

    Tel.: + 84-4-3220 2222

    Fax: + 84-4-3220 2525

    Www: www.moit.gov.vn

     

    MINISTERSTWO INFORMATYKI

    i KOMUNIKACJI

    Tel.: + 84-4-3943 5602

    Fax: + 84-4-3826 3477

    Email: office@mic.gov.vn

    Www: www.mic.gov.vn
     

    MINISTERSTWO ZASOBÓW NATURALNYCH i ŚRODOWISKA

    Tel.: + 84-4-3834 3005; 84-4-3834 3005

    Fax: + 84-4-3835 9221

    Email: webmaster@monre.gov.vn

    Www: www.monre.gov.vn

     

    MINISTERSTWO PLANOWANIA

    i INWESTYCJI

    Tel.: + 84-4-3804 4404; 84-4-3845 5298

    Fax: + 84-4-3823 4453

    Www: www.mpi.gov.vn

     

    MINISTERSTWO NAUKI

    i TECHNOLOGII

    Tel.: + 84-4-3943 9731; 84-4-3943 9732

    Fax: + 84-4-3943 9733

    Email: ttth@most.gov.vn

    Www: www.most.gov.vn

     

    MINISTERSTWO TRANSPORTU

    Tel.: + 84-4-3942 4015

    Fax: + 84-4-3942 3291; 84-4-3942 2386

    Www: www.mt.gov.vn

     

    NARODOWY BANK WIETNAMU

    Tel.: + 84-4-3825 4845 ; 84-4-3826 8779

    Fax: + 84-4-3826 8765 ; 84-4-3826 8385

    www.sbv.gov.vn

     

    Samorządy gospodarcze

     

    WIETNAMSKA IZBA PRZEMYSŁOWO-HANDLOWA (VCCI)

    Tel.: + 84-4-3574 2022

    Fax: + 84-4-3574 2017

    Email: webmaster@vcci.com.vn

    www.vcci.com.vn


    Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    Vietnam Economic News

    www.ven.org.vn

     

    Vietnam Economic Times

    www.vneconomy.vn

     

    Vietnam Investment Review

    www.vir.com.vn

     

    Inna oficjalna prasa (z wątkami ekonomicznymi)

    People’s Daily

    http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhandan-online

     

    Saigon Times

    http://english.thesaigontimes.vn/Home/

     

    Viet Nam News

    http://vietnamnews.vn/

     

    Vietnam News Agency:

    http://news.vnanet.vn/webdichvu/en-US/29/Default.aspx

     

    Voice of Vietnam

    http://english.vov.vn/


    Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

    HCMC Dept. of Planning & Investment

    www.dpi.hochiminhcity.gov.vn

     

    Vietnam Industry and Trade Center

    http://asemconnectvietnam.gov.vn/

     

    Investment& Trade Promotion Center

    http://www.itpc.gov.vn/

     

    Vietnam Business Forum

    http://www.vbf.org.vn/

     

    Vietnam Economic Portal

    http://www.vnep.org.vn/en-US/Default.html

     

    Vietnam Trade Promotion Agency

    http://www.vietrade.gov.vn/en/

     

    Polskie placówki ekonomiczno-handlowe

     

    Wydział Polityczno-Ekonomiczny

    Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Hanoi

    3 Chua Mot Cot

    Ha Noi, Wietnam

    tel: (844) 384 52 027

    fax: (844) 382 36 914

    E-mail: hanoi.amb.sekretariat@msz.gov.pl

     

    Warunki geograficzne, klimat

    Wietnam kształtem przypomina literę S. Rozciąga się na długości ponad 1650 km. W najszerszym miejscu ma 600 km, a w najwęższym 50 km. Linia brzegowa Wietnamu, nie licząc wysp, wynosi 3260 km.

     

    Zagrożone gatunki

    W Wietnami żyje wiele gatunków zwierząt zagrożonych wyginięciem. Obrońcy praw człowieka systematycznie zarzucają władzom komunistycznego Wietnamu, że nie zapobiegają próbom handlu materiałem pochodzącym od zagrożonych gatunków.

     

    Kość słoniowa jest bardzo ceniona w tradycyjnej medycynie w Wietnamie, wyrabia się z niej również przedmioty dekoracyjne. Nie słabnie też popyt na róg nosorożca w związku z przekonaniem, że może leczyć raka.

     

    Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) w 1989 roku zakazała międzynarodowego handlu kością słoniową i innymi materiałami, ale od 1997 roku zezwoliła krajom południowej Afryki na ograniczoną sprzedaż.

     

    Rosnące w ostatnich latach zapotrzebowanie w Wietnamie i Chinach stanowi zagrożenie dla nosorożców w Afryce.

     

     

    Wietnam leży w strefie klimatów umiarkowanego i tropikalnego. Najchłodniej jest w styczniu i lutym, kiedy temperatura spada do 5o C.

     

    Na północy panują warunki tropikalne o charakterze zwrotnikowym i monsunowym, z gorącą porą deszczową między majem i wrześniem, oraz porą suchą od października do marca.

    Na południu są warunki tropikalne o charakterze podrównikowym.

     

    Wybrzeże środkowe ma zaś klimat przejściowy między północą a południem, a rejon płaskowyżu centralnego mniejsze opady i stałe, umiarkowane temperatury.

     

    Gospodarka

    Wietnam jest najdynamiczniej rozwijającym się krajem regionu. W ostatnich 20 latach średni roczny wzrost PKB sięgał ok. 7 proc. i od 2008 r. Wietnam jest uznawany za kraj o średnich dochodach.

     

    Produkcja przemysłowa i budowlana oraz szeroko rozumiany sektor usług to najważniejsze sektory gospodarki. W strukturze PKB największy udział ma przemysł 42,3 proc. i usługi 38,2 proc., a mniejszy rolnictwo - 19,5 proc.

     

    Główne bogactwa naturalne to: węgiel, boksyty, fosfaty, ilmenit, magnez, chromiany, ropa, gaz, a także zasoby hydroenergetyczne i leśne.

     

    Do 1990 roku Wietnam był krajem z centralnym planowaniem, silnie powiązanym z RWPG, zwłaszcza ZSRR - dotacje radzieckie przekraczały 2 mld dol. rocznie. W drugiej połowie lat 80-tych XX wieku, m.in. w wyniku tzw. reform „Doi Moi” („odnowa”), wietnamska gospodarka otworzyła się na świat. Chociaż państwo nadal kontroluje zwłaszcza przemysł ciężki, to poczyniono też kroki w celu przekształcenia gospodarki w wolnorynkową.

    Wietnam3a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Stopa ubóstwa w Wietnamie spadła z ok. 75 proc. w 1990 r. do ok. 10 proc. . w 2012 r.

     

    Makroekonomia

    Od 1991 r. kraj miał wyraźny wzrost gospodarczy, jeden z najszybszych na świecie. W latach 1980–90 średnie tempo wzrostu wynosiło 4,6 proc. PKB, a między 1990 a 2005 r. - ok. 7 proc.

     

    Szybki rozwój zawdzięczano inwestycjom prywatnym w przemyśle i usługach, przekazaniem chłopom ziemi w wieloletnią dzierżawę, oraz napływem kapitału zagranicznego, głównie z Tajwanu, Hongkongu, Singapuru, Korei Południowej, Francji i Australii, a od 1994 r. również z USA.

     

    Pod koniec 2014 r. PKB Wietnamu wyniósł ok. 3.937.856 mld VND (w cenie bieżącej), około 184 mld dol. To jeden z najniższych poziomów w regionie. Statystyka nie odzwierciedla jednak znacznego zróżnicowania dochodów między mieszkańcami wielkich aglomeracji miejskich a ludnością zamieszkującą resztę kraju – około 70 proc. populacji zamieszkuje tereny wiejskie.

     

    Szybki wzrost gospodarczy uległ spowolnieniu w dobie globalnego kryzysu gospodarczego. W 2014 r. wzrost PKB wyniósł 5,98 proc. Motorem wzrostu był w tym okresie przemysł i budownictwo (+7,14 proc.).

     

    W ujęciu rocznym średni wzrost cen w 2014 roku do 2013 roku wynosił 4,09 proc. - najniższy poziom od 10 ostatnich lat. Średnia inflacja miesięczna w tym roku wyniosła tylko 0,15 proc. Spadek poziomu inflacji umożliwił wietnamskim władzom obniżenie stóp procentowych, które w grudniu 2014 r. osiągnęły następujące poziomy: refinansowania – 6,5 proc., redyskontowa – 4,5 proc., a bazowa – 9 proc.

     

    Zgromadzenie Narodowe SRW zaplanowało deficyt budżetowy na poziomie 5,3 proc. budżetu w 2014 r.

     

    Oficjalny poziom długu publicznego wyniósł z końcem 2012 r. 55,5 proc. Jeśli weźmie się pod uwagę zadłużenie państwowych przedsiębiorstw rzędu ponad 40 mld dol., to rzeczywiste zadłużenie państwa jest znacznie wyższe.

     

    Pod koniec 2014 r. nadwyżka handlowa Wietnamu wyniosła 2 mld dol. Kurs wymiany wietnamskiego donga utrzymywał się na bardzo stabilnym poziomie. Poziom rezerw walutowych znacznie wzrósł i obecnie stanowi równowartość ok. 2,5 miesiąca importu.

    Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

    2012

    2013

     

    2014

     

    PKB na 1 mieszkańca (w tys. USD)

    1,500

    1700

    b.d.

    PKB (w mld USD)

    135,4

    170,0

    b.d.

    PKB (dynamika w %)

    5,0

    5,4

    5,6

    Deficyt budżetowy (% PKB)

    6,9

    4,2

    b.d.

    Dług publiczny (% PKB)

    37,3

    48,2

    b.d.

    Inflacja (w %)

    9,2

    6,8

    6,2

    Bezrobocie (w %)

    2,0

    1,3

    b.d.

    Eksport (w mld USD)

    114,6

    132,2

    b.d.

    Import (w mld USD)

    114,3

    131,3

    b.d.

    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (mld USD).

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Inwestycje bezpośr. Wietnamu za granicą (mld USD).

    b.d.

    b.d.

    b.d.

    Źródło: GUS Wietnamu

     

    W grudniu 2014 r. rating kredytowy Wietnamu był następujący: Standard & Poor (BB-, stabilny), Moody’s (B1, stabilny) i Fitch (BB-, stabilny). Agencja Moody’s w grudniu 2014 r. podwyższyła również ocenę systemu bankowego Wietnamu do poziomu „stabilny”.

     

    Główne wskaźniki makroekonomiczne

    Wyszczególnienie

    2011

    2012e

    2013

    2014

    PKB (mld USD)1

    123

    138

    b.d.

    184

    PKB wartość na 1 mieszkańca (USD)1

    1374

    1527

    1704

    1.911

    PKB na mieszkańca wg parytetu siły nabywczej (USD)1

    3359

    3548

    b.d.

    b.d.

    Wzrost PKB (%)2

    5,9

    5,0

    b.d.

    5,98

    Deficyt fiskalny (%, wg metodologii SRW)3

    5,3

    4,8

    b.d.

    5,3

    Dług publiczny (%, wg metodologii SRW)3

    54,9

    55,5

    b.d.

    b.d.

    Inflacja (%, na koniec roku)2

    18,1

    6,8

    b.d.

    4,09

    Bezrobocie (%)2

    2,3

    2,0

    2,75

    2,45

    Obroty handlu zagranicznego (mld USD)2

    202

    229

     

    298

    Eksport (mld USD)2

    96

    115

    b.d.

    150

    Import (mln USD)2

    106

    114

    b.d.

    148

    Saldo na rachunku obrotów bieżących (% PKB)1

    0,2

    10,3

    b.d.

    2

    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne zreazlizowane w SRW (mld USD)4

    11,0

    10,5

    b.d.

    12,4

    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne z SRW (mld USD)5

    0,9

    1,2

    b.d.

    b.d.

    e Dane wstępne za 2012 rok. 1Międzynarodowy Fundusz Walutowy. 2Główny Urząd Statystyczny SRW. 3Ministerstwo Finansów SRW. 4 Agencja Inwestycji Zagranicznych Ministerstwa Planowania i Inwestycji. 5 Wietnamska prasa (dane przybliżone)

     

    Główne sektory gospodarki

     

    Struktura i dynamika PKB Wietnamu w I połowie 2013 r.

    Dynamika1

    Procent ogółu

    Wartość w mld VND

    OGÓŁEM

    +4,9

    100,0

    1514103

    Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo

    +2,1

    18,2

    275213

    Rolnictwo

    +1,9

    14,3

    215974

    Leśnictwo

    +5,2

    0,6

    9526

    Rybołówstwo

    +2,3

    3,3

    49713

    Przemysł i budownictwo

    +5,2

    38,7

    585998

    Przemysł

    +5,2

    33,7

    510396

    Wydobywczy

    +2,1

    10,7

    162789

    Produkcja fabryczna

    +5,8

    19,1

    289094

    Elektryczność, gaz, woda

    +8,7

    3,3

    50063

    Budownictwo

    +5,1

    5,0

    75602

    Usługi

    +5,9

    43,1

    652892

    Handel, naprawy motorów/pojazdów

    +5,3

    13,3

    201513

    Transport, składowanie

    +6,0

    3,0

    45622

    Hotelarstwo i restauratorstwo

    +8,8

    4,0

    61226

    Finanse, bankowość, ubezpieczenia

    +6,4

    4,0

    61248

    Nauka i technologia

    +7,4

    1,1

    17361

    Rynek nieruchomości

    +1,8

    6,0

    90404

    Partia, związki, stowarzyszenia, zarządzanie państwem, obronność

    +7,7

    2,8

    41868

    Edukacja i szkolenia

    +8,0

    3,4

    50997

    Służba zdrowia i pomoc społeczna

    +8,0

    1,7

    26570

    1 Na podstawie stałych cen z 2010 r.

     

    Wietnam w rankingach

    Międzynarodowe rankingi z 2013 r. pokazują wyzwania strukturalne wietnamskiej gospodarki. W rankingu Banku Światowego i Międzynarodowej Korporacji Finansowej z 2013 r., Wietnam zajął następujące miejsca wśród 185 państw świata:

    • 99. pod względem ogólnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej
    • 169. pod względem ochrony inwestorów
    • 138. pod względem uciążliwych procedur podatkowych

     

    W rankingu Światowego Forum Ekonomicznego z 2012-2013 r. (na 144 kraje) Wietnam zajął:

    • 130. miejsce pod względem ochrony inwestorów
    • 124. pod względem czasochłonności rozpoczynania działalności gospodarczej
    • 123. pod względem ochrony praw własności intelektualnej
    • 112. pod względem obciążeń regulacjami rządowym
    • 132. pod względem standardów w audycie i sprawozdawczości
    • 120. pod względem jakości dróg
    • 113. pod względem jakości portów morskich oraz dostaw elektryczności
    • 125. pod względem jakości szkół zarządzania, 128 pod względem barier handlowych
    • 114. pod względem procedur celnych
    • 118. w dziedzinie przekupstwa i łapówek

     

    W rankingu postrzegalności korupcji Transparency International Wietnam zajął 123. miejsce wśród 176 państw świata, a w rankingu wolności gospodarczej Wall Street Journal i Heritage Foundation – 140. pozycję na 177 państw świata. W wielu powyższych dziedzinach w ciągu ostatnich lat nastąpiło pogorszenie pozycji Wietnamu w rankingach, co było wypadkową powolnych reform strukturalnych.

     

    Stopniowe obniżanie stóp procentowych miało w pierwszej połowie 2013 r. niewielki wpływ na pobudzenie działalności gospodarczej. Całkowita wartość pożyczek w systemie bankowym wzrosła w tym okresie o ok. 3 proc . Banki obawiały się ich udzielania ze względu na rosnące poziomy niespłaconych pożyczek oraz w obliczu niskiego popytu ze strony firm, które borykały się z trudną sytuacją gospodarczą.

     

    Liczba firm prywatnych zamkniętych chwilowo lub na stałe w pierwszych pięciu miesiącach 2013 r. osiągnęła rekordowy poziom 23000. Wprawdzie w drugim kwartale 2013 r. indeks klimatu dla przedsiębiorczości Europejskiej Izby Handlowej w Wietnamie ponownie nieznacznie się poprawił, ale wciąż pozostaje na niskim poziomie 50 punktów (70 punktów w II kw. 2011 r. i 53 punkty w II kw. 2012 r.).

     

    Wspólny raport Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego z kwietnia 2013 r. wykazał, że płynność finansowa wietnamskich banków uległa poprawie w porównaniu z 2011 r., jednak instytucje kredytowe wciąż wymagają pilnej rekapitalizacji.

     

    Z raportu wynikało, że rzeczywisty poziom niespłaconych pożyczek w systemie bankowym był znacznie wyższy od oficjalnego poziomu rzędu 8,8 proc. Zdaniem ekspertów problem ma podłoże systemowe - uprzywilejowane, państwowe przedsiębiorstwa odpowiadają za ponad połowę niespłaconych pożyczek. Niektórzy komentatorzy sugerowali, że rzeczywisty poziom może przekraczać 15 proc.

     

    W pierwszej połowie 2013 r. wietnamskie władze podejmowały co najwyżej nieśmiałe próby reform sektora finansowo-bankowego. Proces komercjalizacji i prywatyzacji państwowych przedsiębiorstw znajduje się w stagnacji. Ekstensywny model wzrostu gospodarczego opartego na taniej sile roboczej i nisko przetworzonych produktach zaczyna się wyczerpywać i wietnamska gospodarka stoi przed zasadniczym wyzwaniem zwiększenia wydajności kapitału i zasobów ludzkich.

     

    Wymiana handlowa

    W pierwszej połowie 2013 r. obroty handlu zagranicznego Wietnamu wyniosły ponad 125 mld dol. Wietnam odnotował deficyt handlowy rzędu 1,4 mld dol., czyli 2,3 proc. wartości eksportu. Eksport wzrósł w perspektywie rocznej o ponad 16 proc., do 62 mld dol. Import zwiększył się natomiast o ponad 17 proc., wynosząc 63,4 mld dol.

     

    Wietnam4a


     

    Źródło: PAP/EPA

     

    W pierwszej połowie 2013 r. najważniejszymi partnerami handlowymi Wietnamu były: Chiny (23 mld dol.), kraje ASEAN (20,1 mld dol.), państwa UE (16,3 mld dol.), USA (13,7 mld dol.), Korea Południowa (13,2 mld dol.) i Japonia (12,0 mld dol.).

     

    W eksporcie z Wietnamu prym wiodły: UE (11,6 mld dol.), USA (11 mld dol.), ASEAN (9,3 mld dol.), Japonia (6,4 mld dol.) i Chiny (6 mld dol.). Jeśli chodzi o import do Wietnamu, to główną rolę odegrały takie kraje jak: Chiny (17 mld dol.), państwa ASEAN (10,8 mld dol.), Korea Południowa (10,1 mld dol.), Japonia (5,6 mld dol.) oraz kraje należące do Unii Europejskiej (4,7 mld dol).

     

    Ponad 66 proc. wietnamskiego eksportu i ponad 56 proc. importu dotyczyło sektora bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W pierwszej połowie 2013 r. wartość eksportu w tym sektorze wzrosła o 25 proc., a importu o 28 proc. (w sektorze krajowym odpowiednio 2 proc. i 6 proc.).

     

    W pierwszej połowie 2013 r. najważniejszymi produktami w wietnamskim eksporcie były: telefony i części zamienne (9,9 mld dol.), wyroby włókiennicze (8,0 mld dol.), artykuły rolno-spożywcze (łącznie 5,3 mld dol. w przypadku kawy, ryżu, pieprzu, manioku i orzechów nerkowca), elektronika i komputery (4,7 mld dol.), obuwie (4,1 mld dol.), ropa naftowa nierafinowana (3,8 mld dol.), owoce morza (2,9 mld dol.), urządzenia mechaniczne i części zamienne (2,7 mld dol.), środki transportu i części zamienne (2,6 mld dol.) oraz drewno i produkty z drewna (2,5 mld dol.).

     

    W tym samym czasie w zestawieniu importowanych towarów dominowały: elektronika, komputery i akcesoria (8,6 mld dol.), tkaniny (4 mld dol.), ropa naftowa po rafinacji (3,6 mld dol.), telefony i akcesoria (3,8 mld dol.), stal (3,5 mld dol.), plastik (2,8 mld dol.), surowce do produkcji wyrobów włókienniczych i obuwia (1,9 mld dol.), pasze dla bydła (1,5 mld dol.), chemikalia (1,4 mld dol.), metale inne niż stal (1,4 mld dol.) oraz produkty chemiczne (1,3 mld dol.).

     

    Polska - Wietnam

    W sierpniu 2015 r. Wietnam i UE uzgodniły ogólne warunki umowy o wolnym handlu, która według informacji Komisji Europejskiej „zniesie prawie wszystkie bariery celne na produkty, jakimi handlują te dwie gospodarki”.

     

    W ostatnich latach wartość wymiany towarowej między Polską a Wietnamem systematycznie rosła. W tym czasie utrzymywała się przewaga importu towarów z Wietnamu, przez co rósł deficyt po stronie naszego kraju.

     

    W 2013 roku Wietnam został w polskich statystykach sklasyfikowany na 63. pozycji pod względem wartości polskiego eksportu i na 29. pod względem wielkości importu z poszczególnych krajów. Wietnam znajduje się na 7. miejscu wśród krajów, z którymi Polska odnotowała największe saldo ujemne w obrotach handlowych.

     

    W 2014 roku główne towary eksportowane do Wietnamu to: produkty pochodzenia zwierzęcego, gotowe artykuły spożywcze, urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty chemiczne, wyroby nieszlachetne. W tym czasie z Wietnamu Polska sprowadzała głównie urządzenia mechaniczne i elektryczne, produkty pochodzenia roślinnego, obuwie, galanteria, a także materiały i wyroby włókiennicze.

     

    Wymiana handlowa z Polską (mln dol.)

     

    2011

    2012

    2013

    2014

    dynamika 2014/2013

    Obroty

    913,3

    977,6

    1276,7

    1470,2

    +14%

    Eksport

    130,3

    157,7

    147,6

    173,2

    +18%

    Import

    783,0

    819,9

    1129,1

    1296,9

    +13%

    Saldo

    - 652,7

    - 662,2

    -981,5

    -1123,6

     

     

    Źródło: GUS

     

    Inwestycje

    Wietnam przyciąga inwestorów m.in. tanią siłą roboczą oraz ulgami podatkowymi i celnymi przy produkcji na eksport. Zniechęcać do lokowania pieniędzy w tym kraju mogą natomiast obciążenia regulacyjno-administracyjne i słaby stan infrastruktury.

     

    Do 15 grudnia 2014 roku wartość zrealizowanych w Wietnamie bezpośrednich inwestycji zagranicznych wyniosła ok. 12,4 mld dol., czyli o 7,4 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2013 r.

     

    Wartość 1588 nowo zarejestrowanych projektów wyniosła 15,643 mld dol.

     

    Najwięksi inwestorzy pod względem ilości nowo zarejestrowanych projektów to: Korea Południowa (6,128 mld dol.), Hongkong (2,803 mld dol.), Singapur (2,310 mld dol.), Japonia (1,209 mld dol.), Tajwan (512 mln dol.).

     

    W Polsce nie ma większych wietnamskich inwestycji. Według wietnamskiego Ministerstwa Planowania i Inwestycji wietnamscy inwestorzy zarejestrowali w 2004 roku projekt zw. „Food Techno” w Kobieżyce o wartości 900 tys. dol. i Centrum Sportowe i Opieki Zdrowotnej w Warszawie o wartości 7 mln dol. Najnowszą inwestycją Wietnamu w Polsce było otwarcie Vinamilk Europe Sp. z o.o w Warszawie w czerwcu 2014 r. przez największego producenta mleka i produktów mlecznych. Wartość inwestycji podliczono na 3 mln dol.

     

    Rośnie natomiast zainteresowanie firm polskich inwestowaniem na rynku wietnamskim.

     

    Wiele zagranicznych przedsiębiorstw podejmuje inwestycje w zakłady produkcyjne w specjalnych strefach ekonomicznych w tym kraju ze względu na tanią siłę roboczą oraz atrakcyjne warunki podatkowe i celne przy produkcji na eksport. Polskie firmy są tradycyjnie aktywne w Wietnamie w przemyśle ciężkim, głównie górniczym. Jednak wyzwania natury regulacyjno-administracyjnej oraz trudności budżetowe po stronie wietnamskiej sprawiają, że małym i średnim polskim firmom coraz łatwiej jest zdobywać rynek konsumencki.

     

    Szybki wzrost gospodarczy i demograficzny, napływ ludności do miast oraz bardzo dynamiczny rozwój klasy średniej sprawiają, że wietnamski rynek dóbr konsumpcyjnych ma znaczny długoterminowy potencjał. Wietnam zamieszkują tysiące absolwentów polskich uczelni, a niektórzy spośród nich zajmują się działalnością handlową.

     

    Według danych wietnamskiego Ministerstwa Planowania i Inwestycji polscy inwestorzy zarejestrowali do 2014 r. w Wietnamie ok. 139 mln dol., z czego w rzeczywistości zrealizowana została tylko część.

     

    Pomimo porozumienia o współpracy między Warszawą a Hanoi, praktycznie nie ma bezpośrednich form współpracy między polskimi województwami, gminami i miastami a ich odpowiednikami po stronie wietnamskiej. Jedynym wyjątkiem było nawiązanie kontaktów w 2012 r. między województwem śląskim a prowincją Quang Ninh.

     

    W 2007 r. podpisano natomiast porozumienie o współpracy między Krajową Izbą Gospodarczą a Wietnamską Izbą Przemysłowo-Handlową. W 2009 r. powstała Polsko-Wietnamska Izba Gospodarcza działająca pod auspicjami Krajowej Izby Gospodarczej.

     

    Wietnam w organizacjach ekonomicznych

    Wietnam jest członkiem m.in. Światowej Organizacji Handlu i Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). Jako państwo członkowskie w ASEAN, Wietnam przynależy do strefy wolnego handlu AFTA i jest sygnatariuszem porozumień o wolnym handlu z Chinami, Koreą Południową, Indiami, oraz Australią i Nową Zelandią, jak również partnerstwa ekonomicznego z Japonią (Wietnam podpisał też osobne dwustronne partnerstwo ekonomiczne z Japonią). W 2013 r. Wietnam prowadzi negocjacje dot. porozumienia o wolnym handlu z Unią Europejską oraz w ramach Trans-Pacific Partnership (m.in. z USA i Japonią).

     

    Polsko-wietnamskie umowy

    • Umowa między Rządem RP a Rządem SRW o wzajemnej ochronie informacji niejawnych (09/09/2010)

    • Umowa między Ministerstwem Obrony Narodowej RP reprezentowanym przez Ministra Obrony Narodowej a Ministerstwem Obrony SRW reprezentowanym przez Ministra Obrony Narodowej o współpracy dotyczącej obronności (09/09/2010)

    • Porozumienie między Departamentem Zdrowia Zwierząt Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi SRW a Głównym Lekarzem Weterynarii RP o rozwoju wzajemnie korzystnej współpracy w dziedzinie weterynarii (09/09/2010)

    • List intencyjny o współpracy między Ministerstwem Środowiska RP a Ministerstwem Zasobów Naturalnych i Środowiska SRW (09/09/2010)

    • Umowa między Rządem RP a Rządem SRW o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej (22.01.2008)

    • Umowa między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi SRW o współpracy w dziedzinie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych (17.01.2005)

    • Protokół między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie obowiązywania dwustronnych umów w stosunkach między RP a SRW (18.07.2000)

    • Umowa między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie udzielenia kredytu (06.06.1998); Porozumienia w formie wymiany not między Rządem RP a Rządem SRW o zmianie Umowy między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie udzielenia kredytu, podpisanej w Hanoi dnia 6 czerwca 1998 roku (19.01.2001); Porozumienie między Rządem RP a Rządem SRW o zmianie Umowy między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie udzielenia kredytu podpisanej w Hanoi dnia 6 czerwca 1998, poprzez wymianę not (24.07.2002); Porozumienie między Rządem RP a Rządem SRW o zmianie Umowy między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie udzielenia kredytu podpisanej w Hanoi dnia 6 czerwca 1998 r. poprzez wymianę not (16.12.2003)

    • Umowa między Rządem RP a Rządem SRW o współpracy w transporcie morskim (06.12.1995); Porozumienie zawarte w formie wymiany not między Rządem RP a Rządem SRW o zmianie art. 15 ustęp 1 Umowy między Rządem RP a Rządem SRW o współpracy w transporcie morskim z 6.12.1995 (19.07.2004)

    • Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Socjalistyczną Republiką Wietnamu w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji (31.08.1994)

    • Umowa między Rządem RP a Rządem SRW w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (31.08.1994)

    • Umowa między Rządem PRL a Rządem SRW o cywilnej komunikacji lotniczej (11.09.1976)

    Treści umów na stronie: www.traktaty.msz.gov.pl


    Dla biznesu

    Praktycznie jedyną możliwością ulokowania polskich towarów eksportowych na rynku wietnamskim jest korzystanie z miejscowego agenta, który zajmie się ich dystrybucją w Wietnamie. System dystrybucji towarów jest bowiem słabo rozwinięty.

     

    Brakuje hurtowni, a towary rynkowe, w tym również importowane, są najczęściej rozwożone po sklepach w małych partiach przez handlarzy. W tych warunkach eksport, zwłaszcza gotówkowy, z Polski do Wietnamu jest niezmiernie trudny. W znacznym stopniu jest zdominowany przez Wietnamczyków mieszkających w Polsce (dzięki powiązaniom rodzinnym), którzy mają zezwolenia miejscowych władz na wwóz i wywóz towarów.

     

    Sądownictwo

    • sąd najwyższy
    • sądy prowincjonalne
    • sądy powiatowe

     

    Sąd najwyższy i sądy prowincjonalne posiadają ponadto szereg sądów specjalistycznych, tj. sądy gospodarcze, sądy administracyjne, sądy cywilne, sądy pracy i sądy kryminalne.

     

    Wietnam ma dwupoziomowy system sądowniczy. Decyzje sądów pierwszej instancji mogą w szczególnych przypadkach podlegać rewizji sądów apelacyjnych.

     

    Sądy gospodarcze posiadają jurysdykcję m.in. w sprawach dotyczących sporów biznesowych i w sprawach upadłościowych. Prerogatywą sądów administracyjnych jest natomiast m.in. rozpatrywanie przypadków niedopełnienia biurokratycznych procedur przez przedstawicieli administracji publicznej.

     

    Wiele przedsiębiorstw zagranicznych decyduje się na pozasądowe rozwiązywanie sporów gospodarczych. W Wietnamie istnieją sposoby pozasądowego rozwiązywania sporów gospodarczych: poprzez mediację oraz arbitraż.

     

    Kultura wietnamska jest tradycyjnie w znacznym stopniu kulturą konsensusu i tutejsze prawo zachęca do rozwiązywania sporów poprzez mediację. Według niektórych komentatorów zdarzają się przypadki, kiedy sądy nie wykazują się pełną obiektywnością względem zagranicznych podmiotów. Ponadto, egzekucja praw wciąż daleka jest od doskonałości. Wielu ekspertów zachęca podmioty gospodarcze do określania w kontraktach procedur rozwiązywania ewentualnych sporów między stronami.

     

    Od początku 2011 r. w Wietnamie obowiązuje Ustawa o arbitrażu handlowym. Najważniejszą instytucją arbitrażową w tym kraju jest Vietnam International Arbitration Center, działająca przy Wietnamskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej. Od 1995 r. Wietnam jest sygnatariuszem Konwencji Nowojorskiej z 1958 r. o uznawalności i egzekwowaniu zagranicznych odszkodowań arbitrażowych, a jednostkami arbitrażowymi mogą być inne podmioty zarówno na terenie, jak i poza granicami Wietnamu.

     

    Instytucje arbitrażowe działają np. w niektórych prowincjach i miastach Wietnamu, choć wiele firm decyduje się na wyznaczenie w kontraktach własnych, niezależnych komisji arbitrażowych. Większość zagranicznych firm zdaje się wybierać instytucje arbitrażowe poza granicami Wietnamu.

     

    Arbitraż nie rozwiązuje jednak problemu słabej egzekucji praw w Wietnamie. W 2013 r. zaczęły się np. pojawiać coraz częstsze sygnały, że wietnamskie sądy nie zawsze honorują zagraniczne wyroki arbitrażowe.

     

    Bariery

    Podstawowe zasady dostępu do wietnamskiego rynku określa Ustawa o Handlu z czerwca 2005 r. (nr 36/2005/QH11) i Ustawa o Inwestycjach z grudnia 2005 r. (nr 59/2005/QH11). Warunki dostępu do tego rynku zostały też w wielu aspektach – np. w zakresie harmonogramu obniżania obowiązujących stawek celnych na poszczególne grupy towarów –określone przez zobowiązania wynikające z członkostwa Wietnamu od 2007 r. w Światowej Organizacji Handlu (zobowiązania – WTO). Rozliczne bariery handlowe i inwestycyjne – zwłaszcza w strategicznych dla Europy sektorach gospodarki Wietnamu – zostały szczegółowo opisane w raporcie „White Book 2014” Europejskiej Izby Handlowej w Wietnamie.

     

    Zagraniczni przedsiębiorcy pośród największych przeszkód w prowadzeniu działalności gospodarczej w Wietnamie wymieniają m.in. bariery regulacyjno administracyjne. Narzekają np. na brak spójności w podziale kompetencji między resortami, brak przejrzystości procedur, częste zmiany przepisów, korupcję, a także na zły stan infrastruktury technicznej, niedostateczną ochronę praw własności intelektualnej, słaby stan sądownictwa i arbitrażu, brak wykwalifikowanej siły roboczej, utrudniony dostęp do kredytu, ograniczony dostęp do gruntów i niską wydajność administracji publicznej. Istnieją znaczne różnice w klimacie dla przedsiębiorczości między poszczególnymi wietnamskimi prowincjami (patrz: ranking „Vietnam Provincial Competitiveness Index” autorstwa USAID i Wietnamskiej Izby Przemysłowo-Handlowej).

     

    Cła

    Ograniczenia celne nie odbiegają od norm ogólnie przyjętych w innych krajach. Ocleniu nie podlegają rzeczy przeznaczone do użytku osobistego w ilościach nie wskazujących na handel. Przedmioty o większej wartości, a także gotówkę powyżej 5 tys. dol., należy zgłosić w deklaracji celnej.

     

    Przy przekraczaniu granicy Wietnamu trzeba wypełnić druk deklaracji celne; jego kopię należy okazać podczas wyjazdu.

     

    Stawki celne dotyczące poszczególnych produktów można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej Głównego Urzędu Celnego Wietnamu: www.customs.gov.vn. (dane znajdujące się na tej stronie mogą być czasem przestarzałe). Do Polski jako do członka WTO stosuje się w tej matrycy stawki według klauzuli największego uprzywilejowania („most favoured nation, MFN”).

     

    Postępująca integracja ekonomiczna wewnątrz ASEAN (którego Wietnam jest członkiem) oraz między ASEAN a innymi państwami (m.in. Chinami, Indiami, Koreą Południową, Japonią, Australią i Nową Zelandią), przy ciągłym braku porozumienia o wolnym handlu z UE, naraża polskich eksporterów na pogorszenie ich konkurencyjności na rynku wietnamskim. Wielu zagranicznych przedsiębiorców decyduje się na ekspansję na wietnamski rynek poprzez podejmowanie inwestycji w tym kraju.

     

    Bariery w Wietnamie z wybranych międzynarodowych rankingów

    Ranking

    2013

    2012

    2011

    2010

    2009

    2008

    Żródło

    Warunki do prowadzenia działalności gospodarczej

    99/185

    103/183

    100/183

    88

    93

    92

    WB/ IFC

    Ochrona inwestorów

    169/185

    166/183

    173/183

    172

    172

    170

    WB/ IFC

    Ochrona inwestorów

    130/144

    -

    137/142

    133/139

    -

    124/134

    WEF

    Procedura opłat podatkowych

    138/185

    151/183

    124/183

    146

    147

    140

    WB/ IFC

    Likwidacja działalności gospodarczej

    149/185

    142/183

    124/183

    125

    127

    124

    WB/ IFC

    Rozpoczęcie działalności gospodarczej

    108/185

    103/183

    100/183

    114

    116

    -

    WB/ IFC

    Czasochłonność rozpoczęcia działalności gospodarczej

    124/144

    -

    119/142

    118/139

    -

    -

    WEF

    Wolność gospodarcza

    140/177

    136/179

    -

    144/179

    144

    145

    WSJ/HF

    Prawa własności intelektualnej

    123/144

    -

    127/142

    109/139

    93/133

    94/134

    WEF

    Regulacje rządowe

    112/144

    -

    76/ 142

    120/139

    106/133

    105/134

    WEF

    Standardy audytu i sprawozdawczości

    132/144

    -

    128/ 142

    119/139

    108/133

    106/134

    WEF

    Jakość dróg

    120/144

    -

    123/ 142

    117/139

    102/133

    102/134

    WEF

    Jakość portów morskich

    113/144

    -

    111/ 142

    97/139

    99/133

    112/134

    WEF

    Regularne dostawy elektryczności

    113/144

    -

    82/ 142

    98/139

    103/133

    104/134

    WEF

    Jakość szkół zarządzania

    125/144

    -

    123/ 142

    107/139

    111/133

    120/134

    WEF

    Bariery handlowe

    128/144

    -

    86/ 142

    112/139

    103/133

    110/134

    WEF

    Procedury celne

    114/144

    -

    112/142

    106/139

    91/133

    91/134

    WEF

    Zjawisko korupcji – postrzegalność

    -

    123/176

    112/182

    116/178

    120

    121

    TI

    Przekupstwa i łapówki

    118/144

    -

    104/ 142

    107/139

    -

    -

    WEF

    Źródła: WB/IFC = Ranking Banku Światowego/Międzynarodowej Korporacji Finansowej; WSJ/HF = Wall Street Journal/Heritage Foundation; WEF = Ranking Światowego Forum Ekonomicznego; TI = Ranking Transparency International

     

    Wątpliwości co do niektórych przepisów

    • Polska i Wietnam nie mają uzgodnionych świadectw na eksport produktów wołowych na wietnamski rynek
    • W 2014 r. znowelizowano ustawę celną. To postęp w kierunku ułatwienia procedury celnej w imporcie/eksporcie. Jedną z najważniejszych zmian był tzw. „państwowy mechanizm jedno-okienkowy”, który wyraźnie określa obowiązki resortów i organów w przesłaniu zezwoleń na import/eksport. Ustawa także określa, że organy uprawnione do prowadzenia specjalistycznej kontroli mają obowiązek do informowania urzędów celnych o wynikach kontroli w ciągu trzech dni od ujawnienia wynika. Ten przepis pomaga importerom/eksporterom otrzymać opinie od kompetentnych organów w wyraźny sposób i czasie. Poza tym nowa ustawa także upraszcza dokumentację celną (mniej dokumentów do złożenia) i zmienia sposoby dokonania procedury celnej z tradycyjnego i pół-elektronicznego na elektroniczny
    • Wietnamski rząd ogłosił listę szeregu produktów, których import do Wietnamu został uznany za zbędny, co zdaje się mieć przełożenie na wzmożone restrykcje pozataryfowe. Decyzja („decision”) nr 1380/QD-BCT Ministerstwa Przemysłu i Handlu rozszerzyła listę produktów importowych, które zostały uznane przez wietnamskie władze za niepożądane. Od 25 marca 2011 roku lista ta zawiera 297 grup towarowych (3724 pozycji produktów, wg kodów celnych), w tym m.in. niektóre produkty mięsne i podroby, ryby, produkty mleczne, cukry, słodycze, przetwory jadalne, wina i alkohole, maszyny i urządzenia mechaniczne (głównie na użytek prywatny, jak pralki, wiatraki, faksy, drukarki, maszyny do szycia, komputery osobiste, itd.), maszyny i urządzenia elektryczne (jak telefony, głośniki, radioodtwarzacze, taśmy, kamery, itd.), pojazdy (m.in. samochody), odzież, obuwie czy produkty z żelaza i stali
    • Okólnik („circular”) nr 122/2010/TT-BTC Ministerstwa Finansów od 1 lutego 2010 r. wprowadził wymóg rejestracji cen, oraz wszelkich zmian w tym zakresie, szeregu produktów, m.in.: mleka w proszku dla dzieci, węgla, papieru, usług telekomunikacyjnych i pocztowych, itd.
    • Przepisy wprowadzające w życie Ustawę o bezpieczeństwie żywności (która obowiązuje od 01/07/11) wciąż nie określiły jasnego podziału kompetencji między resorty zdrowia, rolnictwa i handlu
    • Okólnik nr 25 Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wprowadził wymogi dot. rejestracji zakładów w krajach trzecich importujących żywność pochodzenia zwierzęcego do Wietnamu. Okólnik nr 51 wprowadził dodatkowe przepisy w tym zakresie
    • Okólnik nr 13/2011/TT-BNNPTNT Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i okólnik nr 5/2013/BNNPNT wprowadziły wymogi dot. rejestracji zakładów w krajach trzecich importujących żywność pochodzenia roślinnego do Wietnamu
    • Instrukcja nr 1152 Premiera SRW wprowadziła w dniu 14/07/10 całkowity, tymczasowy zakaz importu podrobów zwierzęcych do Wietnamu. W marcu i kwietniu 2011 r. władze SRW zniosły zakaz na import serc, nerek i wątrób drobiowych, wieprzowych i wołowych. Na początku 2012 r. przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowali, że kurze łapki nie są już kwalifikowane w Wietnamie jako podroby
    • Okólnik nr 20/2011/TT-BCT Ministerstwa Przemysłu i Handlu wprowadził w dniu 26/06/11 nowe wymogi dot. importowanych pojazdów mechanicznych do dziewięciu pasażerów. W rezultacie importerzy muszą przedstawiać nową dokumentację potwierdzoną przez wietnamskie misje dyplomatyczne
    • Prawo do handlu produktami farmaceutycznymi i ochrony informacji przy ich produkcji. Wietnamskie przepisy nie zezwalają firmom z większościowym udziałem zagranicznym na import (ich własnych) w pełni przetworzonych produktów farmaceutycznych oraz utrudniają procedury celne (każdy przypadek wymaga oddzielnej analizy celnej)
    • Okólnik nr 01/2012/TTLT-BYT-BTC Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Finansów wprowadził w życie niekorzystne dla polskich firm farmaceutycznych przepisy dot. zamówień publicznych leków generycznych w wietnamskich szpitalach. Obecnie szpitale mogą kupować tylko jeden lek z danej kategorii, jedynym kryterium jest cena (jeśli tylko produkt spełnia wymóg „dobrej praktyki produkcyjnej”, GMP) i zostało zniesione rozróżnienie między krajami bardziej i mniej zaawansowanymi technologicznie
    • Wietnam rozpoznaje patenty UE na zaawansowane leki, ale w większości nie patenty narodowe, w tym polskie
    • Istnieje wiele ograniczeń, jeśli chodzi o możliwość przejmowania przez zagranicznych inwestorów większościowych udziałów w prywatyzowanych przedsiębiorstwach i w niektórych sektorach (np. w sektorze bankowym i telekomunikacyjnym)
    • Zagraniczne podmioty mają bardzo ograniczoną możliwość budowy własnej sieci dystrybucji towarów w Wietnamie
    • W Wietnamie nie odlicza się od podatków kosztów reklamy
    • W niektórych przypadkach państwa z grupy G7 mają przywileje w przetargach publicznych
    • Dekret nr 94/2012/ND-CP dotyczący produkcj i handlu alkoholem stanowi m.in., że jedynie importerzy, którzy posiadają licencję na dystrybucję – których to licencji będzie tylko ograniczona kwota w poszczególnych lokalizacjach – mogą importować alkohol do Wietnamu

     

    Rynek pracy

    Kwestie zatrudnienia reguluje w Wietnamie kodeks pracy. Dostęp cudzoziemców do rynku pracy reguluje m.in. rządowe rozporządzenie („decree”) nr 46/2011/ND-CP, rozporządzenie nr 34/2008/ND-CP oraz okólnik nr 31/2011/TT-BLDTBXH.

     

    Kto nie musi się starac o pozwolenie na pracę

    • pracujący w Wietnamie nie dłużej niż trzy miesiące
    • członkowie lub właściciele spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz członkowie zarządów („board of management”) spółek akcyjnych
    • prawnicy, którzy otrzymali stosowne świadectwa z Ministerstwa Sprawiedliwości Wietnamu
    • pracownicy z co najmniej dwunastomiesięcznym stażem w firmie, transferowani do Wietnamu w ramach tej samej firmy i w przypadku firm działających w niektórych sektorach usług (m.in. księgowości/audycie, architekturze, planowaniu urbanistycznym, inżynierii, medycynie, reklamie, konsultingu dot. zarządzania, komunikacji („communication”), budownictwa, dystrybucji, edukacji, środowiska, finansów, turystyki, kultury, rozrywki i transportu). Ministerstwo Przemysłu i Handlu wciąż ma uściślić szczegóły dot. stosowania rozporządzenia nr 4
    • niektórzy pracownicy organizacji pozarządowych
    • niektórzy eksperci związani z projektami pomocowymi
    • dziennikarze, którzy uzyskali stosowne licencje wydane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Wietnamu

     

    Wietnam6a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Pozwolenia na pracę wydawane są przez Departamenty Pracy, Inwalidów i Spraw Socjalnych poszczególnych prowincji i największych miast na okres do trzech lat. Rozporządzenie nr 46 wprowadziło wymóg zawierania umów lub przyjmowania planów dot. zatrudniania pracowników wietnamskich, którzy mieliby po odbyciu stosownych szkoleń w firmach przejmować od obcokrajowców ich stanowiska po wygaśnięciu ich zezwoleń na pracę.

     

    Rozporządzenie nr 46 wprowadziło wymóg publikowania ogłoszeń o naborze; pracowników spoza Wietnamu firmy mogą zatrudniać w przypadkach, kiedy nie uda im się znaleźć odpowiednich pracowników wietnamskich. Firmy są zobligowane dostarczać lokalnym władzom kwartalne sprawozdania dot. kwestii związanych z zatrudnianiem obcokrajowców. Rozporządzenie nr 46 w praktyce dotyczy raczej zatrudniania pracowników nisko wykwalifikowanych, a nie wysoko wykwalifikowanych.

     

    Polska posiada podpisaną z Wietnamem ustawę o unikaniu podwójnego opodatkowania, w której określono, kiedy pracownicy z Polski nie muszą płacić wietnamskiego podatku dochodowego.

     

    Nieruchomości

    W Wietnamie nie ma pojęcia prawa prywatnej własności ziemi. Jest natomiast możliwość nabycia – zarówno przez podmioty lokalne, jak i zagraniczne – praw wieloletniego użytkowania ziemi.

     

    Kwestię nabywania prawa do użytkowania ziemi reguluje ustawa o ziemi („Land Law”) zatwierdzona przez Zgromadzenie Narodowe w 2013 nr. 45/2013/QH13, która weszła w życie w dniu 01 lipca 2014 r. Wydawaniem certyfikatów stwierdzających prawo do ziemi zajmują się prowincjonalne komitety ludowe. To tym instytucjom należy przedstawić wypełnione wnioski oraz plany inwestycji.

     

    Użytkować ziemię można przez 50 lat, z możliwością przedłużenia maksymalnie do lat 70 tylko w przypadku projektów o dużej wartości kapitału i niskim stopniu zwrotu.

     

    Po wygaśnięciu okresu użytkowania, stosowny komitet ludowy może podjąć decyzję o przyznaniu prawa dalszego użytkowania, jeśli użytkownik do tej pory przestrzegał prawa i wypełniał swoje obowiązki. Przedsiębiorcy mogą również ustanawiać prawa rzeczowe, m.in. hipotekę na użytkowanej nieruchomości. Nowością w tej ustawie jest 99-letni okres użytkowania ziemi na cele budowy siedziby zagranicznych instytucji dyplomatycznych.

     

    Nowa ustawa o ziemi reguluje wyraźnie ceny ziemi w zależności od legalnego celu użytkowania ziemi w momencie wyceny oraz długości okresu użytkowania. Cennik ziemi ma zastosowanie tylko w określonych przypadkach zamiast ogólnego zastosowania jak dotychczas.

     

    Obcokrajowcy mają prawo wynajmu w Wietnamie obiektów budowlanych i powierzchni biurowych na cele prywatne i komercyjne. Ustawa o nieruchomościach ze stycznia 2007 r. reguluje tworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstw w dziedzinie nieruchomości.

     

    Dekret nr 51/2009/ND-CP zezwala zagranicznym osobom prywatnym oraz spółkom o zagranicznym kapitale na nabywanie i posiadanie domów/budowli/mieszkań („housing”) w Wietnamie na okres do 50 lat (jednakże bez prawa ich wynajmu; spółka może wynajmować pomieszczenia tylko swoim pracownikom). Prawo wprowadziło warunki, które musi spełnić obcokrajowiec: musi przebywać w Wietnamie z zamiarem przeprowadzania inwestycji lub jest zasłużony dla Wietnamu lub jest ekspertem naukowym bądź w dziedzinie kultury lub jest w związku małżeńskim z obywatelem Wietnamu lub jest honorowym obywatelem Wietnamu. Dodatkowo osoby wymienione powyżej, muszą przebywać w Wietnamie co najmniej rok, być niekarane, a kupowana nieruchomość ma służyć wyłącznie celom prywatnym.

     

    Znowelizowana ustawa o nieruchomościach („Law on Housing”) nr. 65/2014/QH13, która weszła w życie 01 stycznia 2015 r. otwiera szerszą możliwość nabywania nieruchomości przez cudzoziemców w Wietnamie.

     

    Kto może kupić nieruchomości

    • zagraniczne organizacje i jednostki inwestujące w budownictwie w celach mieszkaniowych zgodnie z tą ustawą i obowiązującym prawem wietnamskim
    • przedsiębiorstwa o kapitale zagranicznym, oddziały i przedstawicielstwa zagranicznych przedsiębiorstw, zagraniczne fundusze i oddziały banków zagranicznych działających się w Wietnamie (zwane organizacjami)
    • cudzoziemców mających prawo do wjazdu do Wietnamu

     

    Ustawa określiła także pewne ograniczenie w przypadku zagranicznych organizacji i jednostek, m.in. okres własności do 50 lat; tereny nie zagrażające bezpieczeństwie narodowemu; maksymalny udział własności obcokrajowca w każdym budynku czy projekcie do 30 proc.

     

    Niektórzy inwestorzy narzekają na trudności w nabywaniu praw do użytkowania ziemi w Wietnamie.

     

    Opracowanie USAID i Wietnamskiej Izby Przemysłowo-Handlowej pt. „Provincial Competitiveness Index” sugeruje, że istnieją znaczne różnice między wietnamskimi prowincjami pod względem łatwości dostępu do ziemi. Jednym ze znaczących atutów podejmowania inwestycji w strefach ekonomicznych i przemysłowych są udogodnienia w tym zakresie.

     

    Ustawa nr 48/2010/QH12 wprowadziła opodatkowanie gruntów nie rolnych dla obcokrajowców (z pewnymi wyjątkami).

     

    Zamówienia publiczne

    System zamówień publicznych określają m.in. następujące przepisy:

    • Ustawa o Zamówieniach Publicznych (Law on Procurement) z 2005 r. znowelizowana Ustawa 38/ 2009/ QH12 z 2009 roku
    • Dekret Nr 58/2008/ND-CP z dnia 5 maja 2008 r. (zastępujący Dekret Nr 111/2006/ND-CP z dnia 29 września 2006 r.)
    • Okólnik Ministerstwa Finansów Nr 63/TT-BTC z dnia 15 czerwca 2007 r. oraz Nr 131/2007/Tt-BTC z dnia 5 listopada 2007 r. (uzupełniający Okólnik Nr 63/2007/TT_BTC z dnia 15 czerwca 2007 r.)
    • Okólnik Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Zdrowia Nr 10/2007/TTLB-BYT-BTC

    Regulacje te wskazują na postęp, jaki Wietnam poczynił w zakresie ulepszania i decentralizacji systemu zamówień publicznych. Niektórzy komentatorzy podkreślają jednak, że wietnamskie ustawodawstwo dotyczące prawa zamówień publicznych nie jest spójne i może stwarzać problemy interpretacyjne.

     

    Niektóre podmioty narzekają na korupcję w procedurach zamówień publicznych oraz na słabości kadrowe w tym zakresie - zwłaszcza na poziomie władz lokalnych. Dochodzą również sygnały o określaniu specyfikacji pod określonego przedsiębiorcę, a gdy istnieje ryzyko, że mógłby wygrać ktoś inny, ogłasza się nowy przetarg. Wyzwania te sprawiają, że wietnamski system zamówień publicznych nadal postrzegany jest przez niektóre podmioty za wadliwy i pozostawiający wiele do życzenia. Niektórzy eksperci przewidują, że kolejne zmiany powinny dotyczyć efektywności i przejrzystości procedur przetargowych.

     

    Przetargi w Wietnamie podzielone są na krajowe oraz międzynarodowe.

     

    Przetargi międzynarodowe ogłaszane są wtedy gdy:

    • nie ma przedsiębiorcy krajowego, który spełniałby określone wymagania albo gdy w procedurze przetargu nie wyłoniono zwycięzcy
    • projekt finansowany jest przez zagranicznego inwestora i umowa między przedsiębiorcami tak stanowi
    • gdy przetarg dotyczy towarów nie produkowanych w Wietnamie

    Zagraniczni przedsiębiorcy mogą startować do przetargów krajowych jako subkontraktorzy przedsiębiorców wietnamskich. Ponadto, w przetargach zagranicznych uprzywilejowaną pozycję mają przedsiębiorcy zarejestrowani zgodnie z przepisami prawa wietnamskiego bądź ci, którzy współpracują z firmami wietnamskimi oraz ci, których 30 proc. produkcji będzie miało miejsce w Wietnamie. Oferent musi wykazać, iż ma odpowiedni potencjał finansowy i że nie grozi mu upadłość bądź podział.

    Przetargi są w większości otwarte, jednakże w szczególnych przypadkach można przeprowadzić przetarg ograniczony. Ma to miejsce, gdy:

    • ze względu na naukowe przesłanki tylko część przedsiębiorców będzie mogło spełnić wymogi specyfikacji
    • zagraniczny inwestor wymaga, aby przetarg był ograniczony
    • przetarg dotyczy specjalistycznych materii

     

    Prawo zamówień publicznych określa proces ogłaszania przetargu jako:

    1) ustalenie planu oraz przewidywanego budżetu

    2) przygotowanie specyfikacji oraz niezbędnej dokumentacji przetargowej

    3) ogłoszenie przetargu oraz dystrybucja dokumentów

    4) otrzymywanie ofert i udostępnianie ich publicznie

    5) ocena otrzymanych ofert i procedura odpowiedzi na pytania

    6) wybór najlepszej oferty oraz podpisanie umowy z wykonawcą

     

    Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

    Od strony ustawodawczej i regulacyjnej Wietnam posiada – według niektórych obserwatorów – rozbudowany i stosunkowo spójny system ochrony praw własności intelektualnej. Kwestie ochrony tych praw regulują m.in.:

    • ustawa o własności intelektualnej z 2005 r. znowelizowana w 2009 roku
    • kodeks cywilny z 2005 r. (np. rozdziały 34-36 dotyczące m.in. praw autorskich, własności przemysłowej i transferu technologii)
    • dekret 89/200/ND-CP dotyczący znaków fabrycznych i systemu znakowania

     

    W ostatnich latach wprowadzono wiele zmian w ustawodawstwie dotyczącym praw własności przemysłowej i intelektualnej. Dekret 119/ 2010/ ND- CP z 2010 r. wprowadził zmiany w przesłankach naruszeń praw, wartości naruszonych dóbr czy w procedurze zgłaszania wniosków o osiągnięcie porozumienia między stronami sporu.

     

    Dekret 122/ 2010/ ND- CP z 2011 dotyczy zmian w przepisach o tajemnicy przedsiębiorstwa czy oznaczeniach geograficznych. W przygotowaniu są również przepisy o patentach. Nowelizacja ustawy o własności intelektualnej z 2009 roku wprowadziła również piractwo jako czyn karalny.

     

    Wietnam wprowadził w życie porozumienie TRIPs wynikające z członkostwa w Światowej Organizacji Handlu. Wietnam jest sygnatariuszem m.in. Konwencji Paryskiej z 1949 r., Porozumienia Madryckiego, Konwencji Sztokholmskiej z 1967 r., Konwencji Berneńskiej z 2004 r. (Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works), Konwencji Rzymskiej oraz Konwencji Genewskiej z 2005 r. (Geneva Convention for the Protection of Producers of Phonograms against Unauthorised Duplication of their Phonograms) oraz Traktatu o Współpracy Patentowej (Patent Cooperation Treaty). Jest również członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej.

     

    W opinii niektórych ekspertów istnieje wiele niedociągnięć, jeżeli chodzi o skuteczne wprowadzanie w życie powyższych regulacji i zobowiązań (patrz np. opracowanie „Global Competitiveness Index” Światowego Forum Gospodarczego).

     

    Na wietnamskim rynku wciąż można znaleźć podrobione towary, które obejmują m.in. odzież, jedzenie i napoje, kosmetyki, lekarstwa, oprogramowanie komputerowe, części samochodowe czy urządzenia elektroniczne. Zbywcy takich towarów liczą na szybki zysk i wprowadzają nabywców w błąd, co do pochodzenia produktów. Naruszenia praw własności przemysłowej narażają Wietnam na długotrwałe negatywne skutki.

     

    Przedsiębiorcy zagraniczni nie chcą przekazywać swojego „know how” oraz inwestować na tym rynku w nowoczesne technologie, ponieważ są pełni obaw, że takie działanie może prowadzić do naruszenia ich praw. Daje się odnotować brak świadomości w wietnamskim społeczeństwie, jeśli chodzi o charakter przestępczy podrabiania produktów oraz zagrożeń płynących z tego procederu. Widoczne i krytykowane jest również naśladowanie znaków towarowych, nazw, itd. innych firm, co może skutkować wprowadzaniem w błąd klientów.

     

    Administracja gospodarcza

    Głównym podmiotem administracji gospodarczej Wietnamu jest rząd centralny wraz z szeregiem ministerstw – przede wszystkim Planowania i Inwestycji; Przemysłu i Handlu; Finansów; Transportu; Budownictwa; Zasobów Naturalnych i Środowiska; Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Nauki i Technologii; Informacji i Komunikacji; Zdrowia – i innych instytucji centralnych, takich jak Narodowy Bank Wietnamu. Narodowy Bank Wietnamu nie jest instytucją niezależną, a polityka monetarna podlega wytycznym rządu.

     

    Podmiotami administracji gospodarczej są w Wietnamie również władze na szczeblu lokalnym - Komitety Ludowe. Podmioty te zyskały w ostatnich latach na znaczeniu wraz z decentralizacją władzy w zakresie nadzoru nad inwestycjami.

     

    Historia

    Pierwsze państwo wietnamskie, Van Lang, utworzyły w I tysiącleciu p.n.e. w północnej części współczesnego Wietnamu plemiona Lac Viet. W drugiej połowie III w. p.n.e., zostało ono podbite przez plemiona Tay Au i weszło w skład królestwa Au Lac. W 221 p.n.e. Au Lac zostało pokonane przez chińską dynastię Qin i stało się cesarską prowincją - początkowo p.n. Gjao Chau, później - Annam. W ten sposób Wietnamczycy znaleźli się w kręgu cywilizacji chińskiej, co nie oznaczało wyrzeczenia się przez nich własnej państwowości. Około 40 n.e. wybuchło powstanie sióstr Trung, a w 542 roku powstanie dowodzone przez Ly Bona doprowadziło do przejściowego (do 603) odrodzenia się państwa wietnamskiego. W roku 722 pod wodzą Mai Thuc Loana ponownie podjęto walkę przeciwko cesarstwu.

     

    Przejmowano pismo chińskie, nauki Konfucjusza i buddyzm. W 939 roku Wietnamczycy wyzwolili się i utworzyli państwo Dai Co Viet. Władzę objęły rodzime dynastie: Ngo (939–968), Dinh (lata 969–981), Le (lata 981–1009) i Ly (1009–1225). Pod panowaniem tej ostatniej dynastii Wietnam (wówczas Dai Viet) stał się scentralizowanym państwem, zdolnym do odparcia ataków Chin i narzucenia zwierzchnictwa sąsiedniej Czampie. Towarzyszył temu rozwój kulturalny.

     

    Nowej dynastii Tran (lata 1226–1400) udało się w końcu XIII wieku odeprzeć trzy najazdy mongolskiej dynastii Yuan z Chin. Po upadku Tran chińska dynastia Ming powróciła do planów podboju Dai Viet. W roku 1407 wojska cesarskie zajęły kraj, ale ogólnonarodowe powstanie z 1418–28 zmusiło Chińczyków do wycofania się. Kierujący walką Le Loi założył dynastię Le Późniejszą (1428–1788). Pod rządami jej pierwszych władców kraj przeżywał „złoty wiek”. W 1471 roku Dai Viet powiększyło się o anektowaną Czampę. Od początku XVI w. panująca dynastia stopniowo traciła władzę na rzecz wielkich rodów: Trinh na północy kraju i Nguyen na południu.

     

    W XVI–XVII w. do Wietnamu przybyli pierwsi Europejczycy: Portugalczycy, Holendrzy, Anglicy i Francuzi. Przybysze zakładali faktorie kupieckie, budowali chrześcijańskie świątynie. Od połowy XVIII wieku narastał kryzys agrarny i destabilizacja polityczna. Samodzielny rozwój Wietnamu przerwała agresja francuska - w latach 1852–62 Francja podjęła pierwszą wojnę kolonialną przeciw Wietnamowi. Zajęła trzy wschodnie prowincje południowego Wietnamu i przekształciła je w swoją kolonię, a w 1867 roku zaanektowała trzy dalsze prowincje Południa (Kochinchiny). W latach 1883–84 Francja narzuciła Wietnamowi swój protektorat. Kolonizatorzy podzielili kraj na trzy części: Tonkin, Annam, Kochinchinę. W Kochinchinie (kolonii) wietnamska administracja została całkowicie zlikwidowana, w Annamie i częściowo w Tonkinie (protektoratach) utrzymano formalne rządy króla.

     

    W roku 1887 Wietnam wraz z Kambodżą i (od 1893 r.) Laosem wszedł w skład Indochin Francuskich. Dążenia do niepodległości nasiliły się po I wojnie światowej. W 1927 roku powstała Narodowa Partia Wietnamu związana z Kuomintangiem, w 1930 r. pod kierownictwem Ho Chi Minha - Komunistyczna Partia Wietnamu (1931–51 KP Indochin). W następstwie nieudanego powstania z 1930 r. i rozgromienia organizacji nacjonalistycznych przewodnictwo w ruchu wyzwoleńczym przypadło komunistom. W czasie II wojny światowej, we wrześniu 1940 roku, doszło do porozumienia władz Vichy z Japonią, zezwalającego na rozmieszczenie garnizonów japońskich w północnym Wietnamie.

     

    W lipcu 1941 roku zawarto powtórny układ dotyczący rozszerzenia japońskiej kontroli wojskowej na całe Indochiny przy zachowaniu francuskiej administracji kolonialnej. W 1941 roku komuniści powołali Viet-Minh, z którego inspiracji zaczęły tworzyć się oddziały partyzanckie. W marcu 1945 roku, po obaleniu francuskiej administracji kolonialnej przez Japończyków i z ich inspiracji, cesarz Bao Dai proklamował niepodległość Wietnamu. W kwietniu komuniści utworzyli Komitet Wyzwolenia Narodowego Wietnamu, a w sierpniu, wobec zbliżającej się klęski Japonii, wezwali do ogólnonarodowego powstania. 16 sierpnia 1945 roku kongres Komitetu zapowiedział przejęcie władzy i utworzenie niepodległej republiki, a 2 września Ho Chi Minh ogłosił utworzenie na całym obszarze kraju niepodległej Demokratycznej Republiki Wietnamu (DRW).

     

    Od września 1945 roku na Południe zaczęły napływać wojska brytyjskie, a na Północ -  kuomintangowskie. Przybyłe pod osłoną wojsk brytyjskich jednostki francuskie wyparły z Sajgonu władze DRW. W porozumieniach (1946 r.) Francja uznała ograniczoną niepodległość Wietnamu w ramach Unii Francuskiej, rząd DRW zaś zgodził się na przybycie wojsk francuskich na pięć lat.

     

    23 listopada 1946 roku ostrzelanie przez Francuzów Hajfongu zaczęło wojnę indochińską. Stopniowo coraz większą rolę odgrywały w niej USA, wspierając Francję politycznie i udzielając jej pomocy wojskowej. W roku 1948 Francja powołała Państwo Wietnamskie z byłym cesarzem Bao Daiem na czele. Klęska Francuzów w Dien Bien Phu w maju 1954 roku zakończyła wojnę. Układy genewskie z 1954 roku stanowiły o zaprzestania działań wojennych, uznania suwerenności, niepodległości, jedności i integralności terytorialnej Wietnamu oraz zapewnienia w nim swobód demokratycznych. Ustalono linię demarkacyjną wzdłuż rzeki Ben Hai, w pobliżu 17 równoleżnika. Zalecały przeprowadzić wybory w celu zjednoczenia kraju w warunkach demokracji i pokoju; powołano Międzynarodową Komisję Nadzoru i Kontroli.

     

    W następnych latach DRW kontynuowała umacnianie ustroju komunistycznego. W Wietnamie Południowym premierem został, dzięki poparciu USA, Ngo Dinh Diem, który nie uznał układów genewskich, odmówił przeprowadzenia przewidzianych wyborów, a w 1955 roku proklamował Republikę Wietnamu.

     

    W latach 1958–59 w Wietnamie Południowym wznowiła działalność partyzantka komunistyczna (Vietcong), formalnie od 1960 roku zbrojne ramię Narodowego Front Wyzwolenia Wietnamu Południowego (NFWWPd). USA poparły wojskowy zamach stanu w listopadzie 1963 roku, który obalił Ngo Dinh Diema (zabitego w czasie zamachu). W 1965 roku wojska amerykańskie włączyły się do walki z siłami komunistycznymi, rozpoczynając kilkuletnią, krwawą wojnę wietnamską.

     

    Od 1969 roku na terenach Wietnamu Południowego kontrolowanych przez komunistów działał Tymczasowy Rząd Rewolucyjny Wyzwolenia Wietnamu Południowego. Kończące wojnę układy paryskie z 1973 roku przewidywały, poza wycofaniem wojsk amerykańskich, demokratyczne wybory w Wietnamie Południowym i pokojowe zjednoczenie kraju. Na początku 1975 roku, wbrew układom paryskim, komuniści rozpoczęły ofensywę, która doprowadziła w kwietniu do zajęcia Sajgonu. W lipcu 1976 roku Zgromadzenie Narodowe proklamowało zjednoczoną Socjalistyczną Republikę Wietnamu, przyjętą tego roku do ONZ.

     

    W latach 1976–80 władze przesiedliły z wielkich miast na południu kraju, do tzw. nowych regionów gospodarczych, ponad 1,5 mln osób uznanych za potencjalnych przeciwników politycznych. Prześladowania doprowadziły do masowych ucieczek z Wietnamu drogą morską. Komunizacja gospodarki doprowadziła w 1978 roku do kryzysu gospodarczego.

     

    Na przełomie 1978 i 1979 roku Wietnam obalił rządy popieranych przez ChRL Czerwonych Khmerów w Kambodży, jednocześnie doszło do konfliktu władz z ludnością chińską na Południu. W odwecie ChRL dokonała inwazji na północne prowincje Wietnamu.

     

    Trudna sytuacja gospodarcza przyczyniła się do zainicjowania w 1986 roku reform gospodarczych - m.in. dekolektywizacji rolnictwa, zezwolenia na inwestycje zagraniczne oraz prywatną działalność gospodarczą. Ich celem było wdrożenie gospodarki rynkowej z silnym interwencjonizmem państwa, przy zachowaniu politycznej władzy partii komunistycznej.

     

    W latach 90. przyspieszeniu uległy normalizacji stosunki Z ChRL i USA – w 2000 roku podpisano umowę handlową, a rok później deklarację o partnerstwie strategicznym. Od 1995 roku Wietnam jest członkiem ASEAN.

     

    Więcej na http://encyklopedia.pwn.pl

     

    Źródła:

    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych
    • Ministerstwo Gospodarki
    • Wydawnictwo Naukowe PWN
    • PAP
    • Bank Światowy