Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Elementarz Mongolii

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Redakcja | 2018-02-16 09:26:22
    mongolia, gospodarka, biznes, klimat

    Mongolia jest pięć razy większa od Polski. Wielu Mongołów nadal prowadzi koczowniczy tryb życia.

    Źródło: PAP/EPA

     

    Informacje podstawowe

    • ?????? ???, mong. Mongol, mong. Mongol Uls
    • Stolica: Ułan Bator
    • Powierzchnia: 1,6 mln km kw.
    • Liczba ludności: ok. 2,8 mln
    • Gęstość zaludnienia: 2 osoby/ km kw
    • Waluta: tugrik (MNT) = 100 mong

     

    Mongolia leży w środkowowschodniej Azji. Powierzchnia kraju wynosi blisko 1,6 mln km i jest 5-krotnie większa od Polski.

     

    Mongolia graniczy z dwoma państwami - Rosją i Chinami. Stolicą kraju jest Ułan Bator - ponadmilionowe miasto, będące centrum gospodarczym, kulturalnym i administracyjnym. Żyje tu około 1 mln 345 tys. ludzi. Metropolia ta boryka się z coraz większymi trudnościami komunikacyjnymi, zanieczyszczeniem powietrza i deficytem wody pitnej.

     

    Walutą Mongolii jest wymienialny tugrik, który dzieli się na 100 mong.

     

    Za hotele, bilety lotnicze na trasach krajowych i zagranicznych, bilety kolejowe oraz inne usługi na ogół można płacić w dewizach. Pieniądze należy wymieniać w hotelach, kantorach lub bankach. W Ułan Bator można płacić czekami podróżnymi Euro Cheque, Travellers Cheque, American Express, American Dollar, Canadian Dollar, Pound, kartami kredytowymi lub płatniczymi VISA, MasterCard, American Express (karta Maestro nie funkcjonuje). W większości banków w Ułan Bator czynne są bankomaty.

     

    Polska była jednym z pierwszych państw, które nawiązały stosunki dyplomatyczne z Mongolią. Stosunki dyplomatyczne nawiązano 14 kwietnia 1950 roku. Mongolia posiada swoją Ambasadę w Warszawie, natomiast Ambasadę RP w Ułan Bator zamknięto pod koniec 2009 roku. Jej funkcje ma wykonywać ambasador wizytujący w Mongolii, z siedzibą w Warszawie.

     

     

    W Mongolii żyje blisko 2,8 mln osób. Średnia gęstość zaludnienia, wynosząca 2 os/ km kw., jest jedną z najniższych w świecie.

     

    Mongołowie stanowią 90 proc. ludności, w tym Chałchasi - 78 proc. Żyją też tu Kazachowie (ok. 7 proc.), Rosjanie, Chińczycy.

     

    Znaczna część mieszkańców tego kraju prowadzi koczowniczy tryb życia.

     

    Przyrost naturalny wynosi 14,0 ‰ rocznie. Poniżej 15 lat ma 28 proc. ludności, a przeciętna długość życia mężczyzn to 63 lata, kobiety zaś 68 lat.

     

    W miastach żyje 59 proc. ludności, z czego połowa — w Ułan Bator. Inne większe skupiska to: Darchan, Erdenet, Suche Bator, Kobdo.

     

    Religia

    W Mongolii dominuje lamaizm z elementami szamanizmu. W części zachodniej mniejszość kazachska wyznaje nieortodoksyjny islam.

     

    Język

    Językiem urzędowym jest mongolski, w ograniczonym zakresie można porozumienia się też po rosyjsku i angielsku. Szacuje się, że ok. 5 tys. osób zna polski, w tym ok. 800 absolwentów studiów wyższych, ukończonych w Polsce.

     

    Mongolia ma najwyższy w Azji poziom edukacji – pisać i czytać umie 97,8 proc. ludności powyżej 15. roku życia.

     

    Ustrój i władza

    Mongolia jest republiką parlamentarną. Do jednoizbowego parlamentu – Wielkiego Churału Państwowego, co cztery lata wybieranych jest 76 deputowanych. Churał powołuje i odwołuje rząd.

     

    Stworzony na początku lat 90-tych demokratyczny model polityczny wzorowany był podobno w znacznym stopniu na rozwiązaniach przejmowanych z Polski.

    Prezydentem Mongolii od 18 czerwca 2009 r. jest Tsakhiagiin Elbegdorj z Partii Demokratycznej. W 2013 uzyskał reelekcję, wygrywając kolejne wybory prezydenckie.

     

    Tsakhiagiin Elbegdorj jest pierwszym prezydentem Mongolii, który nigdy nie był członkiem Mongolskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej oraz pierwszym, który otrzymał zachodnie wykształcenie. Jest absolwentem University of Colorado at Boulder oraz John F. Kennedy School of Government. Był także jednym z liderów rewolucji demokratycznej, która w 1990 roku w sposób pokojowy zakończyła ponad 65 lat komunizmu.

     

    Przed objęciem prezydentury, Elbegdorj dwukrotnie był premierem. Czterokrotnie był wybrany posłem i w parlamencie, zwanym Wielkim Churałem, pełnił funkcję przywódcy partii większościowej oraz Wicemarszałka. Znany jest z poglądów libertariańskich i pro-demokratycznych. Jest założycielem gazety pt. "Ardchilal" (pl. Demokracja).

     

    Szefem rządu od 21 listopada 2014 r. jest Chimediin Saikhanbileg z Partii Demokratycznej.

     

    W systemie wielopartyjnym dominują dwa silne ugrupowania – Mongolska Partia Ludowo-Rewolucyjna i Partia Demokratyczna. Jest też zarejestrowanych ponad 20 innych partii politycznych, lecz w wyborach parlamentarnych, jakie odbyły się w końcu czerwca 2008 roku, nie odegrały one znaczącej roli.

     

    Administracja

    Terytorium Mongolii podzielone jest na 21 ajmaków, które składają się z somonów (w sumie 315). Najmniejszą jednostką terytorialną są bagi. Poszukiwanie odniesień do polskich realiów jest bardzo trudne, gdyż przykładowo somony mają obszar kilku polskich powiatów, a zamieszkałe są przez 1-3 tys. osób.

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Co warto wiedzieć

    • Dni wolne od pracy to sobota i niedziela.
    • W Mongolii od początku października do połowy lub nawet do końca maja trzeba liczyć się z mrozami (w styczniu i lutym nawet do minus 50 st. C).
    • Występują przerwy w dostawach prądu, awarie ogrzewania, braki w dostawach ciepłej wody (z wyjątkiem dużych hoteli).
    • Przydatne numery telefonów: pogotowie ratunkowe - 103, policja - 102, straż pożarna - 101, policja drogowa - 124.
    • Oficjalne strony: www.pmis.gov.mn (serwis internetowy rządu Mongolii).
    • Strefa czasowa: GMT +8.

     

    Transport

    Infrastruktura transportowa w Mongolii jest uboga, co jest związane z dużą powierzchnią kraju, małą gęstością zaludnienia oraz surowym klimatem. Główne drogowe i kolejowe przejścia graniczne to Altanbulag i Nauszki na północy i Zamyn-Uud na południu.

     

    Jedyne lotnisko międzynarodowe jest w Ułan Bator. W czasie silnych wiatrów może być ono jednak zamykane na kilka dni, ponieważ posiada tylko jeden pas startowy, który kończy się u podnóża wysokich gór. W maju 2013 roku, przy zaangażowaniu kapitału japońskiego, rozpoczęto budowę nowego lotniska, oddalonego ok. 50 km od stolicy. Prace nad New Ulaanbaatar International Airport mają zakończyć się do grudnia 2016 roku.

     

    Wizy i pobyt

    Wizy muszą mieć posiadacze wszystkich typów paszportów. Wizy są wydawane w mongolskich placówkach dyplomatycznych dość sprawnie. Można je również otrzymać na lotnisku w Ułan Bator.

     

    24 czerwca 2014 r. rząd Mongolii podjął jednostronną decyzję o zniesieniu obowiązku wizowego względem obywateli polskich (oraz 41 innych krajów) w przypadku krótkich pobytów turystycznych i biznesowych nie trwających dłużej niż 30 dni. Ułatwienia obowiązują w okresie od 25 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.

     

    W przypadku wyjazdu w innym celu powinno się kontaktować z Ambasadą Mongolii w Warszawie: e-mail: mongemb@ambasadamongolii.pl tel.: 0048 22 8499391 lub przedstawicielstwem dyplomatycznym albo urzędem konsularnym Mongolii na świecie.

     

    Szczegółowe informacje o rodzajach wiz i opłatach wizowych można uzyskać na stronie internetowej Ambasady Mongolii w Warszawie. Wymagany okres ważności paszportu przy wjeździe wynosi sześć miesięcy.

     

    Granicę rosyjsko-mongolską cudzoziemcy mogą przekraczać (samochodem, motocyklem, rowerem itp.) jedynie w miejscowości Altanbulag. Znajduje się tam międzynarodowe przejście graniczne czynne cały rok. Granicę rosyjsko-mongolską można również przekraczać w innych miejscach, lecz jest to dość długa i skomplikowana procedura: należy uzyskać specjalne zezwolenia, zarówno od władz Federacji Rosyjskiej, jak i Mongolii, uprawniające do przekroczenia granicy w określonym miejscu, nie będącym międzynarodowym przejściem granicznym (np. Ulaan Bashin).

     

    Odradza się korzystania z innych przejść granicznych niż Altanbulag, gdyż nie ma żadnej gwarancji opuszczenia terytorium Federacji Rosyjskiej i wjazdu do Mongolii (i odwrotnie).

     

    Międzynarodowe przejścia kolejowe czynne cały rok znajdują się w miejscowości Sukhbaatar na granicy rosyjsko - mongolskiej oraz w miejscowości Zamyn Uud na granicy z Chinami.

     

    Obywatele polscy udający się do Mongolii przez terytorium Federacji Rosyjskiej obowiązani są uzyskać wizy tranzytowe Federacji Rosyjskiej.

     

    Cudzoziemcy przyjeżdzający do Mongolii na dłużej niż 30 dni, w celu podjęcia pracy lub w celu prywatnym, w ciągu siedmiu dni powinni załatwić formalności meldunkowe w Urzędzie ds. Imigrantów i Cudzoziemców w Ułan Bator. Cudzoziemca powinna zarejestrować osoba prywatna, firma lub organizacja zapraszająca. W innych przypadkach cudzoziemiec sam dopełnia formalności meldunkowych.

     

    Bezpieczeństwo

    Zagrożenie przestępczością pospolitą jest dość wysokie, zwłaszcza w Ułan Bator. Coraz częściej dochodzi do kradzieży kieszonkowych, wyrywania torebek, kradzieży bagażu (m.in. na lotnisku Chinngis Khan).

     

    Zdarzają się też napady rabunkowe na cudzoziemców w miejscach odosobnionych oraz w pociągach na trasie via Ułan Bator (linia z Zamyn Uud na granicy chińskiej do Sukhbaatar na granicy rosyjskiej). Odnotowano przypadki agresywnego zachowania, wyłudzania pieniędzy od podróżnych przez tzw. bagażowych na przejściu granicznym w miejscowości Sukhbaatar.

     

    Do kradzieży kieszonkowych najczęściej dochodzi w domach towarowych, zatłoczonych sklepach, w środkach komunikacji miejskiej (szczególnie w trolejbusach w Ułan Bator), na dworcach i lotniskach.

     

    Ubezpieczenie

    Polisy obcych towarzystw ubezpieczeniowych są na ogół honorowane, ale może to oznaczać uciążliwe formalności np. w sytuacji, kiedy trzeba zapłacić rachunek za opiekę medyczną. W przypadku zdarzeń losowych, takich jak kradzieże, straty, szkody w mieniu itp., warto uzyskać w komendzie miejskiej policji w Ułan Bator (oddział dla cudzoziemców) odpowiednie zaświadczenie o zdarzeniu, aby przedstawić je firmie ubezpieczeniowej w Polsce.

     

    Cudzoziemiec przyjeżdzający do Mongolii w celu podjęcia pracy lub mieszkający w Mongolii powinien ubezpieczyć swoje zdrowie zgodnie z przepisami mongolskiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Cudzoziemiec zajmujący się działalnością gospodarczą lub pracujący powinien poddać się obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

     

    Zdrowie

    W Mongolii szczepienia nie są obowiązkowe. Zalecane jest szczepienia przeciw żółtaczce typu A i B, ewentualnie przeciw wściekliźnie oraz tyfusowi, gdy planuje się wyprawę w teren.

     

    Zdarzają się zachorowania na żółtaczkę (typu A, B i C), robaczyce, a także zatrucia pokarmowe i biegunki, których przyczyną może być żywienie się w przypadkowych zakładach gastronomicznych, szczególnie w okresie letnim. Występuje też zagrożenie wścieklizną i tyfusem. W lecie zdarzają się zachorowania na cholerę oraz wirusowe zapalenie opon mózgowych.

     

    Występuje zagrożenie wirusem HIV. Odnotowano przypadki występowania wirusa ptasiej grypy H5N1. Ze względu na różnice wysokości (przeciętnie 1300-1600 m n.p.m.) dłuższe pobyty mogą być szkodliwe dla osób cierpiących na zaburzenia układu krążenia i układu oddechowego. W Mongolii nie należy pić wody nieprzegotowanej; trzeba uważać na spożywane u gościnnych gospodarzy mleko, kumys oraz mięso.

     

    Poziom świadczonej opieki zdrowotnej jest bardzo niski, a placówki medyczne są tylko w większych miastach. W zasadzie niemożliwe jest uzyskanie szybkiej pomocy w sytuacjach nagłych w terenie.

     

    W Ułan Bator doba w szpitalu - wraz ze standardowymi zabiegami – to koszt rzędu 50-70 dol., a na prowincji może to być o 20-25 proc. mniej. Można korzystać z usług lekarzy tradycyjnej medycyny mongolskiej (zioła, akupunktura, akupresura, masaże).

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Podróżowanie po kraju

    Cudzoziemcy mogą przebywać na terenie całego kraju. Specjalnego zezwolenia mongolskiej straży granicznej wymaga tylko pobyt w 30-kilometrowej strefie przygranicznej. Taki dokument można otrzymać w komendzie straży granicznej w Ułan Bator lub w jej terenowych oddziałach w aimakach. Zezwolenie wydawane jest na podstawie podania, za którego rozpatrzenie pobierana jest opłata w wysokości 25 tys. MNT.

     

    Załatwienie formalności związanych z uzyskaniem zezwolenia na legalne przebywanie w strefie przygranicznej trwa przeciętnie około trzech dni.

     

    Największe ograniczenia w podróżowaniu po kraju są spowodowane złym stanem dróg, skromnym transportem drogowym oraz brakiem w zaopatrzeniu w niektóre podstawowe artykuły.

     

    Miejscowi kierowcy nie respektują przepisów ruchu drogowego, dlatego kierowcy i piesi powinni zachować dużą ostrożność na ulicach.

     

    W Mongolii honorowane jest międzynarodowe prawo jazdy. Działa tu wiele firm turystycznych oferujących wynajem samochodów (jeepów) z przewodnikiem lub bez.

     

    Święta

    Główne święta państwowe to Naadam (11-13 lipca) oraz Święto Niepodległości, przypadające 26 listopada. Zwykle po świętach jeszcze przez kilka dni instytucje i handel pracują w ograniczonym zakresie.

     

    Mongolia w organizacjach międzynarodowych

    • Azjatycki Bank Rozwoju,
    • Europejski Banku Odbudowy i Rozwoju,
    • Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej,
    • Międzynarodowa Organizacja Pracy,
    • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju,
    • Międzynarodowy Fundusz Walutowy,
    • Międzynarodowy Trybunał Karny,
    • Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie,
    • Organizacja Narodów Zjednoczonych,
    • Światowa Organizacja Handlu.

     

    Kontakty

     

    Warunki geograficzne, klimat

    Mongolia to kraj wyżynny i górzysty. Panuje tu bardzo suchy klimat kontynentalny. Ułan Bator jest najzimniejszą stolicą świata, średnia temperatura w ciągu roku jest ujemna.

     

    Góry o układzie równoleżnikowym, sfałdowane w górnym paleozoiku i ponownie wypiętrzone w trzeciorzędzie, zajmują większość Mongolii.

     

    W południowo-zachodniej części rozciąga się Ałtaj Mongolski (Mönch Chajrchan-uul, 4362 m n.p.m. - najwyższy szczyt kraju), przechodzący ku wschodowi w Ałtaj Gobijski (Ich Bogd-uul, 3957 m n.p.m.). W środkowej części kraju leżą granitowe masywy Changaju (Otgon Tenger-uul, 4031 m n.p.m.), a na północnym wschodzie - Chentej, na północy - południowe fragmenty Sajanów.

     

    Pasma górskie rozdzielone kotlinami; największąz nich  jest tektoniczna Kotlina Wielkich Jezior w północno-zachodniej części Mongolii. Na wschodzie rozciąga się wyżynna Równina Wschodniomongolska (wysokość od 1500–1000 m n.p.m. na południu do ok. 600 m n.p.m. na północy). Południową część zajmują półpustynie i pustynie Gobi.

     

     

    Podczas krótkiego lata bywają upały powyżej 35oC, a zimą mrozy dochodzą do nawet -50oC.

     

    Roczna suma opadów w południowej Mongolii wynosi zaledwie 50 mm, ale na północy jest kilkukrotnie wyższa.

     

     

    W latach 1940-2008 średnia temperatura w Mongolii wzrosła o 2,14oC. Mongolia Assesment Report on Climate Change, opracowany przy udziale Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang. United Nations Development Programme UNDP) stwierdza, iż zmiany klimatyczne „dramatycznie wpłyną na prawie wszystkie sektory gospodarki narodowej oraz na warunki życia, a w konsekwencji na realizację Milenijnych Celów Rozwoju”.

     

    Wzrostowi temperatury towarzyszy spadek wilgotności. W kraju pojawiają się coraz częściej anomalie pogodowe.

     

    Szybko postępuje pustynnienie kraju. Następuje migracja flory, niektóre gatunki giną. Ponadto, częściej nadchodzą tzw. dzud’u bądź zud’u, czyli okresy zimy, w których panują wyjątkowo trudne warunki.

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Gospodarka

    Mongolia jest krajem rolniczo-przemysłowym, z wyraźną przewagą naturalnej gospodarki pasterskiej. Hodowla jest bazą surowcową przemysłu spożywczego i lekkiego. Kraj ten ma duże bogactwa mineralne, które mogą mieć duże znaczenie dla jego rozwoju.

     

    Gospodarka mongolska znajduje się we względnej równowadze, ale jej problemem jest uzależnienie dochodów budżetowych od eksportu miedzi oraz węgla, czyli od światowych cen tych surowców.

     

    W Mongolii eksploatowane są złoża węgla, miedzi, molibdenu, fluorytu, złota, srebra i ropy naftowej. Rozpoznane są kolejne bogate złoża miedzi, węgla (w tym koksującego), srebra, uranu, cyny, żelaza. Mongolia ma duży potencjał w górnictwie, przemyśle rolno-spożywczym, turystyce czy budownictwie.

     

    Problemem gospodarki jest brak kapitału, infrastruktury, wody oraz bieda.

     

    Po rozwiązaniu RWPG, w Mongolii widoczny był długotrwały kryzys, związany m.in. z utratą dostaw wielu komponentów. Jego głównym powodem było jednak wycofanie się wielu krajów dawnego bloku ze wspierania technologicznego i obsługi serwisowej zainstalowanych urządzeń, wyjazdu fachowego personelu nadzorującego, zerwania powiązań kooperacyjnych i utraty rynków zbytu na wytwarzane produkty, często zresztą niskiej jakości.

     

    W ostatnich latach gospodarka Mongolii przekształca się jednak w gospodarkę wolnorynkową. Zaniechano podtrzymywania dotowanych przedsiębiorstw przemysłowych i praktycznie zlikwidowano system kołchozowego rolnictwa. Dokonano prywatyzacji wielu przedsiębiorstw, ale wiele innych niszczeje – np. kompleks budynków zakładów młynarskich, wybudowanych z pomocą b. ZSRR w pobliżu Darchanu w latach 80-tych. Zabrakło zboża do przemiału, które pochodziło z wielkoobszarowych gospodarstw państwowych. W Ułan Bator, Darchanie, Erdenecie, innych miastach i mniejszych miejscowościach widać natomiast zdewastowane strefy przemysłowe.

     

    Według dyrektora Departamentu Finansów i Polityki Gospodarczej Ministerstwa Finansów deficyt budżetowy w 2013 r. wyniósł ok. 8 proc. PKB, podczas gdy dług publiczny - ok. 51,7 proc. PKB.

     

    Pomimo rosnącego znaczenia przemysłu wydobywczego jako siły napędowej gospodarki, nadal duże znaczenie odgrywa sektor rolno-spożywczy. Na środowisko naturalne, a co za tym idzie - również na produkcję żywności, wpływają jednak zmiany klimatyczne. W latach 1940-2008 średnia temperatura w tym kraju wzrosła o 2,14oC.

     

    W raporcie „Mongolia Assesment Report on Climate Change”, opracowanym przy udziale Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP, United Nations Development Programme) podano, że zmiany klimatyczne „dramatycznie wpłyną na prawie wszystkie sektory gospodarki narodowej oraz na warunki życia, a w konsekwencji na realizację Milenijnych Celów Rozwoju”. Główne zachodzące procesy to wzrost temperatury, spadek wilgotności w dużej części kraju oraz anomalie pogodowe.

     

    Szybko postępuje pustynnienie kraju, następuje migracja flory i ginięcie gatunków. W wyniku coraz częstszych tzw. dzud’u bądź zud’u, czyli okresów zimy, w których panują wyjątkowo trudne warunki, wymiera dużo zwierząt hodowlanych. UNDP szacuje, iż podczas dzudu na przełomie roku 2009 i 2010 zginęło 20 proc. inwentarza.

     

    W Mongolii emisja gazów cieplarnianych związana jest z sektorem energetycznym (66 proc. energii pochodzi z węgla) oraz sektorem rolno-spożywczym. Szacuje się, iż poziom emisji z 2005 roku wzrośnie pięciokrotnie do roku 2020.

     

    Zmiany klimatyczne nie są najpoważniejszym problemem mongolskiej gospodarki. Większe szkody w ekosystemach stepów powoduje zbyt duża populacja zwierząt hodowlanych. Pomimo cyklicznych dzudów, pogłowie zwierząt hodowlanych rośnie do tego stopnia, że w opinii przedstawicieli mongolskiej administracji stracono już kontrolę nad jego wzrostem. Liczba zwierząt hodowlanych przekroczyła w 2013 r. 45 mln sztuk i stanowi coraz poważniejszy problem dla środowiska naturalnego.

     

    Makroekonomia

    Do 2011 roku Mongolia była najszybciej rozwijającą się gospodarką świata, ze wzrostem PKB rzędu 17,5 proc., ale potem coraz częściej pojawiały się informacje o kryzysie. W III kwartale 2013 r. odnotowano wzrost PKB o 11,5 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.

     

     

    Główne sektory gospodarki

    Priorytetowym sektorem mongolskiej gospodarki jest przemysł wydobywczy. W 2010 roku podpisano umowę o wydobyciu miedzi w kopalni Oyutolgoi pomiędzy rządem Mongolii a kanadyjską firmą Ivanhoe Mines (po przejęciu w 2012 przez brytyjsko-australijską korporację – Turquoise Hill Resource). W ciągu 46 lat planuje się eksploatację 16 mln ton miedzi i 350 ton złota o wartości 30 mld dol., według cen sprzed kryzysu ekonomicznego.

     

    Na początku 2011 roku Ivanhoe Mines odkrył nowe złoża złota, srebra i miedzi na terenach położonych 10 kilometrów na północ od Oyu Tolgoi. Szacunki wskazywały, że przez pierwsze 10 lat eksploatacji konsorcjum Ivanhoe i BHP pozyska 50 tys. ton miedzi, 650 tys. uncji złota i 3 mln uncji srebra rocznie.

     

    Kraj staje się coraz bardziej atrakcyjnym potencjalnym źródłem węgla. Perspektywicznym złożem jest Tavan Tolgoi – bardzo bogate i płytko usytuowane pokłady węgla kamiennego (6,4 mld ton), w tym w dużej części węgla koksującego (1,8 mld ton).

     

    W czerwcu 2013 ogłoszono, że konsorcjum z udziałem brytyjskiej Ashmore Group i rosyjskiego funduszu inwestycyjnego Euroasia wraz z mongolską koleją podpisały pakiet inwestycyjny na finansowanie połączenia kolejowego Tavan Tolgoi do Sainshand (południowo-wschodnia Mongolia). W ramach Parku Przemysłowego Sainshand założono stworzenie dwóch koksowni z urządzeniami mieszającymi węgiel.

     

    Trzy firmy wydobywające węgiel w Tavan Tolgoi podpisały umowę z chińską Shenhua Group Co. na eksport 1 biliona ton węgla w ciągu najbliższych 20 lat.

     

    Mongolia posiada duży potencjał rozwojowy w takich dziedzinach jak górnictwo, przemysł rolno-spożywczy, turystyka czy przemysł budowlany. Niemniej jednak z wielu przyczyn rozwój tych sektorów jest niezadowalający. Problemem jest brak infrastruktury, brak wody na niektórych obszarach, duży incydent biedy oraz brak kapitału.

     

    Zdaniem ekspertów Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju - Mongolia jest pionierem reform ekonomicznych w regionie, najszybciej wprowadza rozwiązania rynkowe, stworzyła nowoczesny system bankowy z dobrze wykwalifikowanymi kadrami i jest atrakcyjna dla zagranicznych inwestorów.

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Inwestycje

    Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2013 roku wyniosła 1, 41 mld dol. (spadek o 43 proc. w stosunku do 2012 roku). Wprowadzone przez mongolski parlament ustawy, mające na celu powstrzymanie chińskich koncernów państwowych, uderzyły również w pożądanych inwestorów z USA, Kanady czy Australii. Ustawa z maja 2012 roku wprowadziła konieczność uzyskania zgody od rządu lub parlamentu na inwestycje w strategicznych sektorach – górnictwie, bankowości i finansach oraz telekomunikacji.

     

    W wyniku wprowadzenia restrykcji dla zagranicznych inwestorów, w I połowie 2013 r. inwestycje zagraniczne w Mongolii spadły o 43 proc. W listopadzie 2013 r. rząd przyjął ustawę wprowadzającą bardziej korzystne warunki dla zachodnich inwestorów oraz szereg zachęt inwestycyjnych, znoszącą jednocześnie wcześniejsze wymogi dotyczące wymogu uzyskania specjalnych zezwoleń przez podmioty zagraniczne na prowadzenie inwestycji w Mongolii. Ustawa ma zagwarantować napływ nowych inwestycji zagranicznych i utrzymanie tych obecnych.

     

    W bezprecedensowym referendum SMS-owym w lutym 2015 roku Mongołowie poparli powrót do kraju zagranicznych inwestycji, m.in. wielomiliardową eksploatację złóż miedzi Oju Tołgoj. Mniej niż połowa była za "wzmacnianiem dyscypliny ekonomicznej". Frekwencja wyniosła 10 proc.

     

    Jak poinformowały władze, 56,1 proc. głosujących - posiadaczy telefonów komórkowych - poparło dalszy rozwój złóż Oju Tołgoj, eksploatowanych przez brytyjsko-australijskie przedsiębiorstwo Rio Tinto. Alternatywna propozycja rządu, przewidująca drogę oszczędności i ograniczanie wydatków publicznych, spotkała się z uznaniem 43,9 proc. uczestników referendum.

     

    Sposób zorganizowania referendum wzbudził jednak wiele zastrzeżeń. SMS umożliwiający głosowanie został wysłany na ok. 3,3 mln telefonów komórkowych - w kraju liczącym ok. 3 mln mieszkańców. Oznacza to, że osoby posiadające kilka telefonów mogły głosować kilkakrotnie, podobnie jak obcokrajowcy posiadający lokalny numer.

     

    Mongolia jeszcze nie tak dawno odnotowała spektakularny wzrost gospodarczy - z rekordem 17,5 proc. w 2011 roku - za sprawą handlu swoimi zasobami naturalnymi - węglem, rudami żelaza i miedzi.

     

    Jednak na fali nastrojów nacjonalistycznych, zagraniczne inwestycje w sektorze górniczym stały się przedmiotem wielu kontrowersji. W 2012 roku przyjęta została ustawa zaostrzająca zasady inwestycji w sektorach uznanych za strategiczne, a w 2013 roku gwałtownie spadła liczba bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W 2014 roku odnotowano spadek tych inwestycji o 74 proc. - wynika z najnowszych danych banku centralnego.

     

    Wszystko to doprowadziło do znacznego spowolnienia gospodarczego, spotęgowanego przez spadek sprzedaży surowców. Sytuację pogorszyła dewaluacja narodowej waluty i galopująca inflacja.

     

    Projekt Oju Tołgoj został wyszczególniony w pytaniu referendalnym wysłanym

    wszystkim abonentom.

     

    Rio Tinto planuje rozbudowę kopalni Oju Tołgoj; projekt był wstrzymany od sierpnia 2013 roku ze względu na spory z rządem wokół kosztów. Mongolskie władze oświadczyły ponadto, że przedsiębiorstwo zalega z podatkami na kwotę 30 milionów dolarów, czemu Rio Tinto zaprzeczał.

     

    Wymiana handlowa

    Najważniejszym partnerem handlowym Mongolii są Chiny. Eksport do Chin to 90 proc. całości mongolskiego eksportu, a import stanowi 26 proc. Drugim ważnym partnerem handlowym jest Rosja. Przełamanie monopolu może – w ocenie władz mongolskich – nastąpić poprzez silniejszą integrację regionalną. W tym celu Mongolia rozwija dynamiczne stosunki gospodarcze z Japonią i Koreą Południową oraz zamierza ściślej współpracować z państwami ASEAN.

     

    Inni partnerzy handlowi Mongolii to m.in. Japonia, Korea Południowa, USA i Unia Europejska. Mongolia korzysta z pewnych przywilejów w wymianie z Unią Europejską - ponad 8 tysięcy mongolskich produktów zwolnionych jest z cła. Ponieważ nie ma dostępu do morza, musi albo korzystać z rosyjskiej kolei transsyberyjskiej, albo z portów morskich Chin. W nieoficjalnych rozmowach przedstawiciele administracji mongolskiej przyznają, iż Chińczycy skutecznie blokują rozwój alternatywnych kanałów przesyłu towarów.

     

    Według mongolskich danych statystycznych, w 2013 r. wartość obrotów handlu międzynarodowego była niższa niż rok wcześniej i wyniosła 10 mld 627,4 mln dol. (spadek o 4,5 proc.), w tym eksport – 4 mld 272,7 mln dol. (spadek o 2,6 proc.), import – 6 mld 354,7 mln dol. (spadek o 5,7 proc.). Deficyt handlu zagranicznego wyniósł ponad 2 mld dol. Większość eksportu, tj. 96,5 proc., w 2013 roku oraz w latach poprzednich przypadło na surowce: węgiel, koncentraty miedzi, rudy żelaza, ropa naftowa, rudy cynku, złoto.

     

    W 2013 r. zanotowano jednak spadek eksportu węgla (o 12,2 proc.) i rudy oraz koncentratów cynku (o 7,1 proc.). Wzrosło natomiast wydobycie i eksport miedzi (o 13 proc., tzn. prawie 650 tys. ton koncentratów miedzi oraz 131 tys. ton rudy i koncentratów cynku) i rudy żelaza (o 4,8 proc.). Mongolia zanotowała rekordowy wzrost eksportu złota – o 171 proc., do 7,6 tys. ton. Również znacząco wzrósł eksport mongolskiej ropy – o 47 proc., do ponad 5,2 mln baryłek.

     

    Z innych grup towarowych ujętych w statystykach eksportowych Mongolii należy wymienić tekstylia, kamienie naturalne, metale szlachetne, biżuteria, monety, skóry surowe i garbowane, futra i wyroby skórzane oraz produkty pochodzenia zwierzęcego. Ich łączny udział w całkowitym eksporcie wynosi jednak niewiele ponad 3 procent.

     

    Prawie 2/3 wymiany handlowej Mongolii tradycyjnie odbywa się na terenie Azji. Tylko niewiele ponad 1 obrotów handlu zagranicznego Mongolii w 2013 r. przypadało na Europę. Najważniejszym partnerem handlowym Mongolii pozostają Chiny, których wymiana handlowa z Mongolią w ciągu roku wzrosła o 36,3 proc., do 5,53 mld dol. To 80,6 proc. obrotów wszystkich państw Azji z Mongolią. Import z Chin w 2013 r. podliczono na 1,82 mld dol. (spadek o 2,1 proc.), natomiast eksport do tego kraju na 3,7 mld dol. (spadek o 8,6 proc.).

     

    Pozostałe kraje azjatyckie, które liczą się w handlu zagranicznym Mongolii – Japonia i Korea Płd. - miały udział w wymianie poniżej 8 proc. każde. O tym, że Japonia zaczyna otwierać swój rynek na towary mongolskie, świadczy wzrost eksportu do tego kraju o 88 proc., do 10,5 mln dol.

     

    Drugim największym partnerem jest Rosja. W 2013 r. kupiła ona mongolskie towary za 92 mln dol. (wzrost o 15,3 proc.), natomiast w tym samym czasie wyeksportowała towary warte 1,56 mld dol., czyli o 15,5 proc. mniej.

     

    Wśród państw członkowskich UE, w wymianie handlowej z Mongolią prym wiodą Niemcy. W 2013 r. obroty handlu zagranicznego między tymi państwami przekroczyły 268 mln dol., tj. 26,6 proc. łącznej wymiany handlowej z UE (wzrost o 1,6 proc.), w tym eksport mongolski – 18,4 mln dol. (wzrost o 15,3 proc.), import – prawie 249,8 mln dol. (wzrost o 1,4 proc.), czyli ponad 1/3 całego importu Mongolii z państw należących do UE i niecałe 10 proc. importu z Europy.

     

    Drugim największym partnerem handlowym Mongolii wśród państw UE jest Wielka Brytania – 24,5 proc. łącznej wymiany handlowej (247 mln dol.). W 2013 r. nastąpił 13,3-proc. spadek importu z Wielkiej Brytanii, który podliczono na 46,4 mln dol. Mongolski eksport do tego kraju osiągnął rekordową dynamikę, wynoszącą 1587 proc. (200,7 mln dol.). Było to związane z zakupem surowców mineralnych. Eksport do Szwecji zanotował w 2013 r. prawie 15-krotny wzrost, ale w wartościach bezwzględnych było to 3,88 mln dol.

     

    Zrealizowane inwestycje zagraniczne w 2011 r. podliczono na 2,4 mld dol. (dane za listopad 2011), a w roku 2013 – 1,69 mld dol. W latach 2010 - 2011 r. wzrastał procentowy udział inwestycji amerykańskich, kanadyjskich oraz koreańskich.

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Polska - Mongolia

    Z 28 państw poszerzonej UE Polska jest, zależnie od roku, drugim lub trzecim po Niemczech partnerem handlowym Mongolii. Od wielu lat Mongolia jest jedynym państwem Azji, z którym Polska ma dodatnie saldo w obrotach handlowych. W 2013 roku nadwyżka ta wzrosła o ponad 5,8 mln dol. w porównaniu z dwoma pierwszymi kwartałami 2012 r. Większość tej wymiany przypada na eksport polskich towarów na rynek mongolski, import jest corocznie praktycznie śladowy. Nasz eksport do Mongolii osiągnął w 2012 r. 47,26 miliona dol. W ciągu dwóch pierwszych kwartałów 2013 roku było to 32,3 mln dol.

     

    Import z Mongolii przez wiele lat utrzymywał się na bardzo niskim poziomie (poniżej 100 tys. euro rocznie). W 2011 r. po raz pierwszy wzrósł do poziomu ponad 700 tys. euro, a w 2012 r. powrócił do wysokości 39 tys. 992 euro., a w 2014 r. – 68 tys. 637 euro. Import z Mongolii w okresie styczeń-lipiec 2013 r. wzrósł do prawie 50 tys. dol., czyli o 159 proc., podczas gdy w łącznym przywozie do Polski odnotowano spadek o 0,3 proc., do ok. 87,5 mld euro

     

    W imporcie do Polski największy udział mają budynki prefabrykowane, rośliny używane w chemii kosmetycznej i innej oraz tekstylia – w sumie dają prawie 80 proc. importu z Mongolii. W eksporcie z polski dominuje chemia kosmetyczna, urządzenia elektryczne i elektroniczne oraz artykuły spożywcze, które łącznie stanowią prawie 90 proc. eksportu z Polski.

     

    Największym polskim przedsiębiorstwem obecnym na mongolskim rynku jest firma „Bracia Urbanek” działająca w sektorze spożywczym. Od 23 lat działa w Mongolii firma Horus-Energia, specjalizująca się w urządzeniach energetycznych. Perspektywicznym obszarem współpracy jest przemysł wydobywczy.

     

    Obroty handlowe z Mongolią (tys. euro)

    Rok

    2006

    2007

    2008

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

     

    2013=100

    Eksport

     

    10035

     

    17301

     

    21051

     

    12149

     

    22800

     

    35774

     

    36848

     

    44592

     

    35347

    79

    Import

    29

    104

    69

    61

    80

    727

    40

    57

    68

    117

    Obroty

    10064

    17405

    21120

    12210

    22880

    36501

    36888

    44649

    35416

    79

    Saldo

    +10006

    +17197

    +20982

    +12088

    +22720

    +35047

    +36808

    +

    44592

    + 35279

    ---

    źródła: GUS, Insigos MG.

     

    Struktura polskiego eksportu do Mongolii

    Nr sekcji

    Towar

    2011

     

    2012

    2013

    2014

    Udział % w polskim eksporcie do Mongolii

    IV

    GOTOWE ARTYKUŁY SPOZYWCZE; NAPOJE BEZALKOHOLOWE, ALKOHOL I OCET; TYTOŃ

    29,1

    34,3

    27,7

    32,7

    VI

    PRODUKTY PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO

    I PRZEMYSŁÓW POKREWNYCH

    21,2

    24,0

    22,4

    28,4

    I

    PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

     

    12,8

    9,0

    7,8

    XVI

    URZĄDZENIA MECHANICZNE I ELEKTRYCZNE; DO REJESTRACJI I ODBIORU DŻWIĘKU

    16,2

    10,7

    21,2

    10,8

    źródło: Dane z systemu Insigos Ministerstwa Gospodarki.

     

     

    Import z Mongolii - najważniejsze grupy towarów

    Nr sekcji

    Towar

    2010

    2011

    2012

    2013

    Udział % w polskim imporcie z Mongolii

    II

    PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO

    28,9

    1,7

    55,4

    70,5

    XI

    WYROBY WŁÓKIENNICZE

    19,7

    1,1

    18,3

    15,7

    V

    PRODUKTY MINERALNE

    0,6

    89,5

    3,7

     

    I

    PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

     

    6,1

    0,0

     

    XX

    WYROBY RÓŻNE

    46,1

    1,2

    0,0

     

    źródło: Dane z systemu Insigos Ministerstwa Gospodarki.

     

    Polska udziela pomocy rozwojowej Mongolii w ramach MSZ-owskiego programu Małe Granty. W 2014 r. zrealizowano cztery projekty warte w sumie 24,8 tys. euro: przeprowadzenie prac adaptacyjny budynku modułowego służącego jako centrum rehabilitacyjnego dla dzieci w Ułan Bator, zakup specjalistycznego sprzętu medycznego dla oddziału szpitala w Ałtaj, wsparcie w utworzeniu centrum wczesnej interwencji dla dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną (w tym z zespołem Downa) oraz na szkolenie dla mongolskich terapeutów dzieci z upośledzeniem umysłowym.

     

    Rosja i Chiny pozostaną najważniejszymi partnerami gospodarczymi Mongolii. Przełamanie monopolu może – w ocenie władz mongolskich – nastąpić poprzez silniejszą integrację regionalną. W tym celu Mongolia rozwija dynamiczne stosunki gospodarcze z Japonią i Koreą Południową oraz zamierza ściślej współpracować z państwami ASEAN. Mongolia ma ambicje odgrywać ważniejszą rolę polityczną, jako że utrzymuje dobre stosunki ze wszystkimi sąsiadami w regionie.

     

    Trzecim obszarem współpracy pozostającym w zainteresowaniu Ułan Bator (poza „wiecznymi sąsiadami” i państwami regionu) są kraje wyznające z Mongolią wspólne wartości demokratyczne, a zatem państwa Unii Europejskiej, USA i Kanada. Polska wydaje się być tutaj szczególnie interesującym partnerem, jako pozytywny przykład kraju, w którym dokonała się transformacja od gospodarki postsocjalistycznej do ekonomii rynkowej.

     

    Hasło „Polska” budzi wśród Mongołów jednoznacznie pozytywne skojarzenia. Do takiego wizerunku naszego kraju niewątpliwie przyczynili się Mongołowie, którzy od lat 50-tych ubiegłego wieku studiowali w Polsce. Dziś około tysiąc obywateli Mongolii płynnie zna język polski.

     

    Ważniejsze umowy gospodarcze między Polską a Mongolią

    • Umowa o stosunkach handlowych i płatniczych, zawarta 17 maja 1991 roku.
    • Międzyrządowa Umowa w sprawie uregulowania zadłużenia Mongolii wobec Polski, zawarta 9 listopada 2006 r.
    • Umowa o ochronie i popieraniu inwestycji, podpisana 8 listopada 1995 roku.
    • Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, podpisana 18 kwietnia 1997 roku.
    • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Mongolii o Współpracy Gospodarczej podpisana 21 stycznia 2013 r. w Warszawie (p. pkt. IV powyżej), weszła w życie 4 czerwca 2013 r. (W dniu 21 października 2013 r. podpisano Regulamin Wspólnej Komisji Polsko – Mongolskiej ds. Współpracy Gospodarczej, a 24 czerwca 2014 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji).

     

    Perspektywy współpracy

    Mongolia jest krajem rozwijającym się, korzysta z pomocy gospodarczej innych państw, w tym ze strony Unii Europejskiej.

     

    Polskie przedsiębiorstwa rozwijają współpracę z partnerami mongolskimi, chociaż nasza obecność gospodarcza w Mongolii w przeszłości była znaczniejsza niż po transformacji ustrojowej. W okresie od 2000 roku do 2011 liczba polskich eksporterów na rynek mongolski wzrosła o 140 proc. (z 72 podmiotów do 173), natomiast liczba importerów jest cały czas bardzo niska (między 10 a 30 podmiotów). Chociaż Polska ma nadwyżkę w wymianie towarowej z Mongolią, to perspektywy na znaczne podwyższenie poziomu obrotów są niewielkie.

     

    Możliwości znacznego zwiększenia naszego eksportu wymagają lepszego rozeznania potrzeb Mongolii, a następnie podejmowania działalności na zasadach wspólnych przedsięwzięć i ewentualnie w ramach międzynarodowej pomocy rozwojowej oferowanej temu krajowi. Dotyczyć to może dostaw polskich maszyn i urządzeń oraz technologii, a także artykułów spożywczych i wyrobów przemysłu lekkiego.

     

    Inicjatywy mongolskie – zapraszanie polskiego biznesu do inwestowania w Mongolii – nie przynoszą, jak dotychczas, wzrostu zainteresowania tym krajem przez polskich inwestorów. Chłonność miejscowego rynku, ze względu na niskie zaludnienie kraju i stosunkowo nie-doinwestowaną gospodarkę, nie pozwalają liczyć na przełom w stosunkach gospodarczych. Potencjalnie korzystne dla polskiej a jednocześnie też dla mongolskiej gospodarki, byłoby inwestowanie w wydobycie i przerób miejscowych złóż mineralnych, pod warunkiem zapewnienia ich eksportu do krajów trzecich.

     

    Źródło: PAP/EPA

     

    Dla biznesu

    Sądownictwo gospodarcze działa w oparciu o Mongolską Izbę Przemysłowo-Handlową oraz system sądów powszechnych. W kontaktach z tymi instytucjami konieczna jest znajomość języka mongolskiego i miejscowego prawa. Nie ma większych barier w dostępie do mongolskiego rynku.

     

    Według opracowania grupy naukowców z uniwersytetu w Essex, Mongolia w porównaniu z innymi państwami regionu (Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan) wypada najkorzystniej pod względem przestrzegania praw człowieka, swobody ekonomicznej, nakładów na ochronę zdrowia, ochrony praw pracowniczych, przestrzegania praw kobiet, wolności mediów. Z wymienionych państw Mongolia otrzymuje też największe wsparcie pomocowe z zagranicy, które autorzy szacują na ok. 100 dol. na mieszkańca rocznie.

     

    Odnotowano jednak trudności w próbach rejestracji polskich, wysokospecjalistycznych leków. Po wprowadzeniu ustawy o zagranicznych inwestycjach w listopadzie 2013 r. można spodziewać się znacznego ożywienia inwestycji w strategicznych w ocenie Mongolii sektorach - górnictwa, bankowości i finansów oraz telekomunikacji.

     

    Cło

    Nie ma ograniczeń dotyczących wwozu, wymiany i wywozu pieniędzy. Przy wjeździe wypełnia się deklarację celną, w której należy podać ilość posiadanych środków pieniężnych i wwożone przedmioty wartościowe.

     

    Nie ma żadnych szczególnych ograniczeń celnych odbiegających od powszechnie przyjętych standardów. Obłożony restrykcjami jest natomiast wywóz dzieł sztuki lub przedmiotów zabytkowych, jeśli nie mają one certyfikatu wystawionego przez uprawniony do sprzedaży punkt państwowy (np. Muzeum Narodowe w Ułan Bator, sklepy wolnocłowe, antykwariaty itp.).

     

    Przepisy prawne

    W Mongolii posiadanie narkotyków jest zagrożone karą więzienia od ośmiu do 25 lat. W Ułan Bator zabronione jest konsumowanie alkoholu w miejscach publicznych.

     

    Rynek pracy

    Dostęp do mongolskiego rynku pracy nie budzi zainteresowania ze strony naszego kraju.

     

    Nieruchomości

    Nabywanie nieruchomości przez obcokrajowców jest generalnie zabronione. Możliwe jest jedynie dzierżawienie gruntów i to na 10-20 lat. Wynajmowanie nieruchomości nie natrafia na istotne bariery.

     

    Zamówienia publiczne, ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

    System zamówień publicznych jest dopiero wprowadzany, a ochrona własności przemysłowej i intelektualnej - traktowana dość liberalnie i bardzo trudna do wyegzekwowania.

     

    Własność intelektualna jest chroniona przez rząd Mongolii i obejmuje m.in. ochronę praw autorskich, prawo patentowe i ochronę znaku towarowego. Od 1979 roku Mongolia jest członkiem World Intellectual Property Organisation.

     

    Ochrona inwestycji zagranicznych

    Ochronę prawną inwestycji zagranicznych w Mongolii gwarantuje Konstytucja oraz traktaty międzynarodowe, których Mongolia jest stroną. Inwestorzy zagraniczni mogą swobodnie przesyłać zyski i dywidendy oraz przenosić inwestycje poza granice Mongolii – zgodnie z odpowiednimi przepisami. Inwestorzy zagraniczni mogą występować do sądów mongolskich.

     

    Mongolia sygnatariuszem konwencji międzynarodowych

    • The 1958 New York Convention on The Recognition and Enforcement of Arbitral Awards (przystąpila w 1994 roku).
    • The 1965 Washington Convention on the Investment Disputes between States and National of other States.

     

    Historia

    Początek pasterstwu nomadycznemu na obszarze dzisiejszej Mongolii dało oswajanie koni i bydła w III–II tysiącleciu p.n.e. Stało się ono podstawą gospodarki i struktur społecznych Mongolii do pierwszej połowy XX wieku.

     

    Pasterstwo stanowiło podstawę kolejnych związków plemiennych dominujących na stepach Mongolii i rozprzestrzeniających się ku północnym Chinom. Cechowało je m.in. podporządkowanie organizacji państwowej celom wojskowym, ustalanie zasięgu władzy zależnie od liczby ludzi (nie na podstawie granic geograficznych) i zdolności przemieszczania się z miejsca na miejsce w miarę potrzeb.

     

    Początkowo imperium mongolskie było związkiem państw ze wspólnym wielkim chanem (kaganem), prawem (jasa), stolicą (Karakorum), siecią łączności kurierskiej i, w pewnym stopniu, polityką zagraniczną, co umożliwiło Mongołom dalsze podboje: wschodnia Europy (1236–41), Iranu i Iraku (1253–58) oraz południe Chin (do 1279). Wskutek odpływu ludzi i kulturalnej asymilacji elit mongolskich w podbitych krajach Mongolia spadła do roli drugorzędnej prowincji imperium, zwłaszcza po przeniesieniu jego stolicy do Pekinu (1264).

     

    W drugiej połowie XIII w. nastąpiło usamodzielnienie się poszczególnych części imperium, następnie upadek w nich władzy Mongołów: w połowie XIV w. na Bliskim Wschodzie, w roku 1368 w Chinach, a w latach 1380–1480 sukcesywnie we wschodniej Europie.

     

    W 1388 roku, po nieudanych próbach odzyskania Chin, Mongolia rozpadła się na kilka zwalczających się nawzajem państw.

     

    W drugiej połowie XVI i w XVII wieku, zamiast szamanizmu, dominującą religią w Mongolii stał się buddyzm tybetański (lamaizm), którego głową w Mongolii był bogd gegeen.

     

    W XVII wieku Mongolia stała się obiektem ekspansji Rosji, która objęła zwierzchnictwo nad północnym odłamem Mongołów (Buriaci), oraz Mandżurów. Do 1634 roku podporządkowali oni sobie obszary na południe od Gobi, a po zajęciu Chin, do 1691 roku także resztą Mongolii.

     

    Okres zwierzchnictwa mandżursko-chiń., dzięki długotrwałemu pokojowi oraz otwarciu Mongolii w drugiej połowie XVIII wieku dla handlu i kolonizacji chińskiej, przyniósł wzrost handlu zewnętrznego, początek osiadłego rolnictwa i miast, rozwój nauki i sztuki (głównie w klasztorach lamajskich).

     

    Osłabienie Chin i wzrost gospodarczych i politycznych wpływów rosyjskich w drugiej połowie XIX i na początku XX w. umożliwił grupie arystokracji mongolskiej proklamowanie w 1911 roku niepodległości Mongolii jako monarchii z bogd gegeenem jako władcą (chanem). Po przetargach dyplomatycznych rosyjsko-chińskie porozumienie w Kiachcie (7 VI 1915) przyznało jedynie autonomię Mongolii Zewnętrzną.

     

    W 1918 roku, wobec groźby ogarnięcia Mongolii rosyjską wojną domową, jej władze zezwoliły na obsadzenie kraju wojskami chińskie. W 1919 roku na mocy dekretu prezydenta Chin zniesiono autonomię Mongolii.

     

    W roku 1919 Mongolska Partia Ludowa powołała Tymczasowy Rząd Ludowy, którego wojska, z pomocą wezwanej przezeń Armii Czerwonej, obaliły Ungerna i zajęły Mongolię Zewnętrzną.

     

    W 1924 roku Wielki Churał Ludowy proklamował Mongolską Republikę Ludową. W połowie lat 30. ostatecznie uformowała się grupa rządząca z Ch. Czojbalsanem, która wprowadziła w Mongolii system rządów dyktatorskich wzorowany na systemie sowieckim. W latach 30., z pomocą sowiecką, rozpoczęto rewolucję przemysłową w Mongolii oraz mechanizację rolnictwa, transportu i łączności.

     

    W roku 1939 wojska mongolskie, wspólnie z oddziałami Armii Czerwonej, odparły nad rzeką Chalchyn-gol najazd japoński. W 1945 roku wojska mongolskie wspomagały Armię Czerwoną w walkach z Japończykami m.in. w Mongolii Wewnętrznej i Mandżurii.

     

    W roku 1961 wychodząca z politycznej samoizolacji Mongolia została członkiem ONZ, a 1962 - RWPG.

     

    Od lat 80., pod wpływem zmian w ZSRR, nastąpiły w Mongolii próby demokratyzacji ustroju politycznego i gospodarczego, a w latach 1989–90 powstały opozycyjne partie polityczne.

     

    Demokratyczne wybory do Wielkiego Churału Ludowego w 1990 roku przyniosły zwycięstwo MPL-R. Nowy Churał wybrał pierwszego prezydenta Mongolii — P. Oczirbata, zmienił nazwę państwa na Republikę Mongolską (1991) oraz uchwalił (1992) nową ustawę zasadniczą, która wprowadziła system demokracji parlamentarnej.

     

    Od 1989 roku trwa przebudowa mongolskiej ekonomiki w kierunku gospodarki wolnorynkowej.

     

    Mongolia w 2013 r. nawiązała stosunki dyplomatyczne z 11 państwami, podpisała 63 umowy dwustronne i wielostronne oraz memorandum o współpracy w ramach Światowego Forum Ekonomicznego w Ułan Bator.

     

    Więcej na: http://encyklopedia.pwn.pl.

     

    Źródła:

    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych,
    • Ministerstwo Gospodarki,
    • Wydawnictwo Naukowe PWN,
    • ONZ,
    • PAP,
    • Bank Światowy.