Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Reforma chińskich spółek skarbu państwa

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Maria Ryszkowska | 2015-12-29 07:29:14
gospodarka, plan pięcioletni, chiny

W czasie V sesji plenum Komunistycznej Partii Chin, która zakończyła się 29 października 2015 roku dyskutowano nad założeniami 13-go planu społeczno-gospodarczego rozwoju kraju na lata 2016 – 2020. Projekt ten zakłada kontynuację szeregu kierunków rozwoju kraju zainicjowanych w kończącej się pięciolatce, pojawiają się natomiast nowe akcenty szczególnie akcentowane przez obecne władze kraju.

W czasie V sesji plenum Komunistycznej Partii Chin, która zakończyła się 29 października 2015 roku dyskutowano nad założeniami 13-go planu społeczno-gospodarczego rozwoju kraju na lata 2016 – 2020. Projekt ten zakłada kontynuację szeregu kierunków rozwoju kraju zainicjowanych w kończącej się pięciolatce, pojawiają się natomiast nowe akcenty szczególnie akcentowane przez obecne władze kraju. Dla zapewnienia określonego w projekcie średniego tempa wzrostu konieczne będzie dalsze „otwarcie gospodarki” i jej większe urynkowienie. W tym kierunku dalszych działań mieści się m.in. stopniowe wprowadzanie dalszych refom w strukturze firm państwowych (SOEs – State Owned Enteprises).

Ostatni raz władze Chiny dokonały wielkiej reformy SOE w 1990 r. Ówczesny premier Zhu Rongji w ramach stopniowego dostosowywania chińskiej gospodarki do realiów rynkowych zadecydował o zamknięciu około 60.000 państwowych firm, co spowodowało zwolnienie ok. 30 mln pracowników. W dalszym ciągu jednak w Chinach funkcjonuje przeszło 150 tys. SOE, dysponujących majątkiem szacowanym na 15,5 tryliona USD i zatrudniających przeszło 17% czynnych zawodowo Chińczyków. Udziału sektora państwowego w produkcie krajowym brutto Chin szacuje się na od 1/3 do prawie 40%. Spółki skarbu państwa stanowią także jedno z kluczowych narzędzi wykorzystywanych w realizacji polityki wewnętrznej jak i zagranicznej władz w Pekinie, dlatego ich finansowa kondycja, wewnętrzna organizacja i perspektywy rozwoju są jednym z istotnych kierunków zainteresowania najwyższych czynników administracji gospodarczej kraju.

Tymczasem, wg danych chińskiego Ministerstwa Finansów zyski chińskich przedsiębiorstw państwowych sukcesywnie obniżają się. W okresie od stycznia do lipca br. spadek ten wyniósł 2,3% (w ujęciu rok do roku) do 1,4 bln RMB. Posiadane przez SOE aktywa zostały natomiast wycenione na 105,5 bln juanów. Spadek rentowności SOE jest tym bardziej niepokojący, iż w dalszym ciągu przedsiębiorstwa państwowe korzystają z uprzywilejowanego statusu (np. w odniesieniu do przetargów w ramach zamówień publicznych) i łatwego dostępu do kredytów bankowych. Niepokój ten wzrasta jeżeli porówna się zyskowność SOE na tle prywatnego kapitału. W 2014 r. średnia stopa zwrotu z aktywów spółek skarbu państwa była na poziomie około 4,6%, podczas gdy stopa zwrotu z kapitału prywatnego była przeszło dwukrotnie większa (9,1%). Te wyniki są niepokojące nie tylko dla inwestorów na rynku giełdowym Szanghaju czy Shenzhenu, o czym zaświadczają niedawne spadki notowań, ale przede wszystkim dla przywódców kraju, którzy liczą na to, iż chińskie SOEs będą istotnym instrumentem realizacji globalnych aspiracji gospodarczych kraju, w tym m.in. koncepcji "Pasa i Szlaku", większego zaangażowania inwestycyjnego chińskich podmiotów za granicą czy działań skierowanych na tworzenie chińskich marek o światowym znaczeniu.

W tej sytuacji plany dotyczące reformy SOEs jawią się jako bardzo zasadne, aczkolwiek głównym dylematem pozostaje kwestia większego dostosowania podmiotów państwowych do wymogów rynkowych z jednoczesnym zachowaniem przez administrację odpowiedniego zakresu wpływów na kierunki działalności SOEs. Władze Chin planują uruchomienie w 2016 r. 10 pilotażowych obszarów w których zostanie przeprowadzona reforma chińskich spółek skarbu państwa. Reforma ma przyczynić się do wzmocnienia konkurencyjności SOE, a także przygotować je na wchodzenie na rynki zagraniczne. Zgodnie z wytycznymi, chińskie przedsiębiorstwa państwowe będą podzielone na dwie kategorie tj. podmioty mające wypracowywać zysk oraz podmioty dedykowane realizacji usług publicznych. Więcej emocji budzi oczywiście pierwsza grupa spółek, dla której przewidziano daleko idące (jak na chińskie uwarunkowania) zmiany.

Głównym założeniem reformy jest przeświadczenie, iż najbardziej efektywnym środkiem do poprawy rentowności SOE jest przyznanie zarządom poszczególnych spółek prawa do realizowania własnej strategii biznesowej. W konsekwencji, zarządy SOE mają otrzymać większe uprawnienia decyzyjne i będą miały możliwość precyzyjniejszego, niż teraz wpływania na działania menedżerów. Odgórne interwencje w tych spółkach różnego rodzaju agencji rządowych będą zaś zakazane na mocy nowych wytycznych. Planowane jest również ustanowienie nowego, bardziej elastycznego i rynkowego systemu płac. Wynagrodzenia pracowników SOE mają być porównywalne do poziomów rynkowych i powiązane z wynikami finansowymi firmy. Tego typu zmiany wpisują się także we wcześniejsze deklaracje władz o zamiarze zbudowania „narodowych czempionów” zdolnych do ekspansji w skali globalnej.

Co istotne, planowana reforma SOE uwzględnia także przekształcenia kapitałowe. Firmy niepaństwowe będą zachęcane do nabywania obligacji/akcji SOE co doprowadzi niewątpliwie do mieszanej – państwowo-prywatnej – struktury udziałów. Mieszana struktura udziałów to w zasadzie inne, ostrożniejsze określenie prywatyzacji. Czy jednak okaże się to interesujące dla chińskich prywatnych przedsiębiorców? Ponad połowa (51%) chińskich SOE obejmuje obszary postrzegane jako strategiczne (energetyka, górnictwo, hutnictwo, produkcja uzbrojenia i inne, ważne dla gospodarki sektory) co naturalnie limituje dopuszczenie tam prywatnego kapitału. Co więcej, rząd centralny nie odczuwa nagłej potrzeby pozyskania dodatkowych środków ze sprzedaży części aktywów swoich spółek i raczej preferuje rzetelne zabezpieczenie wpływów budżetowych w przyszłości. W tym bowiem kontekście należy odczytywać plany podniesienia dywidendy wypłacanej rządowi centralnemu przez SOE z 15% do 30% zysków. Z drugiej jednak strony należy zwrócić uwagę, iż 49% SOE działa w sektorach uznanych za „nie strategiczne”, i jest to ponad 70 tys. spółek. Większość chińskich spółek skarbu państwa boryka się z szeregiem problemów, których rozwiązanie (w warunkach podjęcia decyzji o charakterze rynkowym) może mieć istotne konsekwencje społeczne np. przerosty zatrudnienia, nadprodukcja i brak dostosowania oferty do wymogów rynkowych, niska innowacyjność.

Od czasu upublicznienia rządowych planów, niemal połowa chińskich prowincji i miast zapowiedziała przeprowadzenie reform posiadanych spółek publicznych. Szanghaj zamierza zwiększyć udział prywatnego kapitału w swych spółkach publicznych do 60% w 2020 r., a ponadto już przeprowadził szereg znaczących działań o charakterze prywatyzacyjnym. Najgłośniejszą transakcją była sprzedaż 12% udziałów operatora hotelowego Jin Jiang chińskiemu kapitałowi prywatnemu.

Reforma chińskich SOE będzie z pewnością procesem długotrwałym, poprzedzonym szeregiem pilotażowych programów i rozwiązań, co jest trwałym elementem chińskiej polityki wewnętrznej. Jak wspomniano, reforma SOEs ma istotny wymiar społeczny, stąd nie należy oczekiwać radykalnych zmian w krótkim okresie. W trakcie procesu transformacji, w zależności od wyników konkretnych działań, niektóre akcenty mogą się zmienić, ulec przyśpieszeniu albo spowolnieniu. Określony przez władze cel jest jednak czytelny: chińskie spółki skarbu państwa mają być przygotowane do prowadzenia działań o charakterze globalnym i zapewniać budżetowi państwa stałe i przewidywalne przychody. Ponadto, w kontekście realizacji koncepcji "Pasa i Szlaku", jak i oczekiwanej zwiększonej aktywności firm chińskich na rynku europejskim, chińskie SOEs będą musiały w bardziej profesjonalny, niż dotychczas, sposób wspólnie z bankami chińskimi (tu liderem chce być ICBC - Industrial and Commercial Bank of China) tworzyć konkurencyjne oferty finansowe pozwalające kompleksowo wchodzić na konkretne, wysoce konkurencyjne rynki. Kolejnym wyzwaniem dla SOEs jest kwestia profesjonalnego pozyskiwania technologii i umiejętnego wchodzenia w transakcje fuzji i przejęć na światowych rynkach.