.
Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



European Business in China Position Paper 2014/2015

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Maria Ryszkowska | 2015-11-22 01:38:37
china position paper

Position paper to coroczna analiza przygotowana przez Izbę Handlową Unii Europejskiej na temat sytuacji klimatu biznesowego w Chińskiej Republice Ludowej.

Position paper to coroczna analiza przygotowana przez Izbę Handlową Unii Europejskiej na temat sytuacji klimatu biznesowego w Chińskiej Republice Ludowej.

Rekomendacje zawarte w raporcie to wynik ponad sześcio-miesięcznego procesu konsultacyjnego, w którym wzięło udział 37 oddzielnych grup roboczych, obejmujących 28 różnych sektorów przemysłu i 9 zagadnień horyzontalnych, dotyczących inwestycji w Państwie Środka. Izba jest ważnym reprezentantem europejskiego biznesu w Chinach; w jej skład wchodzi ponad 1800 firm ze Starego Kontynentu.

 

W raporcie zostały przedstawione zagadnienia ogólne odnośnie ochrony środowiska, prawa i podatków w Chinach, jak i omówiono w ujęciu przedmiotowym 18 najważniejszych sektorów gospodarki. Dokument zawiera ponad 800 ogólnych i szczegółowych zaleceń dla europejskich przedsiębiorców i chińskich władz, przedstawiając proponowane działania na rzecz poprawy otoczenia biznesu chińskiego.Zalecenia dotyczą w szczególności poprawy środowiska administracyjnego jak i identyfikują obszary, w których Chiny powinny zagwarantować lepszy dostęp do rynku dla przedsiębiorstw zagranicznych.

 

Kompletny raport znajduje się na stronie internetowej Izbę Handlową Unii Europejskiej:

 

http://www.europeanchamber.com.cn/en/publications-position-paper

 

1) New Deal w Chinach

 

Ostatnie założenia ekonomiczne rządu chińskiego wskazują, że zrównoważony wzrost gospodarczy w Chinach ma na celu poprawę nierówności ekonomicznych, walkę z korupcją i grupami wpływu, a także powinien kłaść większy nacisk na stosowanie instrumentów rynkowych w funkcjonowaniu gospodarki.

 

Wzrost gospodarczy w tym nowym modelu ma opierać się głównie na sektorze usług, zwiększonej innowacyjności i wzroście efektywności. Z powyższych względów tak istotna jest kwestia pozyskiwania nowych technologii, jak i podnoszenie poziomu kwalifikacji i wiedzy chińskiego społeczeństwa. Kreatywne przedsiębiorstwa mają być kluczem nowego rozwoju. Rząd chiński zdaje sobie sprawę, ze takie podmioty mogą być wspierane tylko przez instrumenty realnej gospodarki rynkowej. Siła rynkowa jest najlepszą dźwignią określenia priorytetów firmy, jej produkcji czy polityki sprzedaży. Wydaje się, iż przywódcy chińscy coraz bardziej rozumieją potrzebę dalszego przeorientowania roli administracji w środowisku biznesowym, aczkolwiek, mając na względzie strukturę gospodarczą kraju, szereg społecznych przyzwyczajeń i tradycyjnie istotną rolę państwa w kształtowaniu relacji gospodarczo – społecznych Chin, nie jest to zadanie proste . Biorąc pod uwagę znaczenie Chin w gospodarce światowej, zadanie to jest jednym z największych wyzwań dla kierujących chińskim państwem. Tradycyjnie nie należy spodziewać się rewolucyjnych zmian, raczej stosowane będą kolejne kroki zmierzające do urynkowienia niektórych sektorów. Przykładem kolejnego eksperymentu, swoistego „laboratorium gospodarczego” jest uruchomiona w 2013 roku Pilotażowa Szanghajska Strefa Wolnego Handlu, gdzie testowanych jest szereg rozwiązań w zakresie ułatwień certyfikacyjnych, rozliczeń walutowych itp. W opisywanym dokumencie szereg komentarzy europejskiego środowiska przedsiębiorców potwierdza, iż ograniczanie roli państwa w gospodarce postępuje wolniej i mniej konsekwentnie niż oczekiwaliby tego działający w Chinach przedstawiciele europejskiego biznesu.

 

Europejskie firmy potrzebują Chin do utrzymania swojej pozycji i sukcesu, na który zapracowały w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Wiele z nich prowadzi tu działania od szeregu lat. W raporcie Izby Handlowej znajduje się synteza oczekiwań przemysłu europejskiego w Chinach. Trzy zasadnicze uwagi odnośnie ostatnich wytycznych rządowych są podnoszone przez przedsiębiorców europejskich. Po pierwsze, niepokojące z europejskiej perspektywy jest akcentowanie woli władz do odgrywania decydującej roli w systemie gospodarczym. Po drugie, w dalszym ciągu będzie utrzymane rozróżnienie na przemysł zagraniczny i krajowy, z uprzywilejowaną pozycją tego drugiego. W końcu, po trzecie dominująca pozycja na rynku nadal będzie zarezerwowana dla państwowych przedsiębiorstw. Głównym celem europejskiego biznesu w Chinach jest prowadzenie działalności w ramach pełnej i otwartej konkurencji.

 

2) Ochrona własności intelektualnej

 

W ciągu ostatnich dziesięciu lat, Chiny dokonały ogromnego wysiłku w kierunku ograniczenia naruszeń praw własności intelektualnej. Tym niemniej, trzeba zaznaczyć, iż intelektualne prawa własności są nadal naruszane, w szczególności odnośnie znaków towarowych, patentów i praw autorskich. Rząd ChRL uchwalił szereg przepisów prawnych, które starają się poprawić ten stan, aczkolwiek największy problem istnieje po stronie organów administracyjnych zajmujących się egzekwowaniem prawa. Wciąż aktualna pozostaje rzymska maksyma, iż nie ma prawa bez egzekucji.

 

Jako przykład może służyć kwestia dostępu do bazy danych zawierających znaki towarowe (China Trademark Office), która jest niezwykle skomplikowana i czasochłonna. Dodatkowo, brak jest w Chinach przejrzystego systemu klasyfikacji podobnych towarów, a tego typu postepowania prowadzone są często bez konsultacji z zainteresowanymi stronami, które posiadają wiedzę, aby ocenić, jakie towary lub usługi mogą być sklasyfikowane jako podobne. Poziom uznawania znaków towarowych należących do zagranicznych podmiotów może być, w porównaniu do chińskich znaków towarowych, oceniony jako działanie dyskryminujące i w konsekwencji nie odzwierciedla rzeczywistości na rynku.

 

Odnośnie praw do patentu, chińska administracja w dalszym ciągu posiada pewne dyskryminujące względem podmiotów zagranicznych uprawnienia, w szczególności odnośnie własności przemysłowej. Dlatego tez, poprawa przestrzegania praw autorskich była głównym założeniem reformy przepisów dotyczących własności intelektualnej. W ostatnim czasie Rada Państwa znowelizowała rozporządzenia wykonawcze do ustawy o prawie autorskim (marzec 2013), a nowe przepisy zwiększają m.in. kary administracyjne za naruszenia prawa autorskiego.

 

3) Charakterystyka dostępu do rynku

 

Zagwarantowanie pełnego dostępu do rynku jest niezwykle istotne dla zagranicznych przedsiębiorstw. Tym samym, państwo chińskie musi zmienić swoje ekonomiczne cele i zwiększyć poziom konkurencji na rynku, gdyż niskie koszty pracy i skala produkcji mogą wkrótce nie wystarczyć do potrzymania wzrostu gospodarczego. Większa przejrzystość sytemu powinna polepszyć tworzenie i egzekwowanie prawa, zwiększyć poziom niezawisłości i przewidywalności sądownictwa.

 

A) Certyfikacja

 

W porównaniu do innych dużych gospodarek Chiny mają silnie regulowany, centralny system certyfikacji prowadzony przez Generalny Urząd Nadzoru Jakości, Inspekcji i Kwarantanny (AQSIQ). Agencja ta ma ogromną kontrolę nad system jakości i bezpieczeństwa w zakresie certyfikacji i prowadzenia inspekcji. W konsekwencji, przedsiębiorstwa państwowe (SOE) oraz firmy związane z rządem mają wręcz monopolistyczny udział w rynku sektora jakości i bezpieczeństwa usług w Chinach.

 

Seria skandali dotyczących jakości i bezpieczeństwa, jak np. mleka w proszku w Sanlu uwypukliła niedociągnięcia systemowe na rynku. Widoczny brak przejrzystych procesów regulacyjnych i słaba koordynacja organów regulacyjnych zmusiły chińskie organy regulacyjne do surowszych kontroli w państwowych przedsiębiorstwach i szerszego otwarcia rynku dla zagranicznych usługodawców, jakości i bezpieczeństwa.

 

B) Zamówienia publiczne

 

W ostatnich latach Chiny dokonały znacznego postępu w zwiększeniu przejrzystości systemu zamówień publicznych. Jednak, trzeba przyznać, iż nadal istnieją poważne rozbieżności miedzy chińskimi regulacjami a przepisami porozumienia WTO w sprawie zamówień publicznych (GPA- Government Procurement Agreement). Znacząca cześć przepisów chińskich nie spełnia podstawowych zasad konkurencyjności, przejrzystości, integralności odnośnie subwencji i innych środków wsparcia. Ponadto, niektóre lokalne i sektorowe regulacje są nadal sprzeczne z przepisami prawa przetargowego i zamówień publicznych, m.in. w zakresie równej konkurencji.

 

Wynika to zarówno z ogólnego braku świadomości chińskiego systemu zamówień publicznych oraz trudności w zdefiniowaniu zamówień publicznych w Chinach. Rynek zamówień publicznych jest regulowany przez dwie ustawy tj. Ustawę o Zamówieniach Publicznych (GPL) i Ustawę dot. Przetargów i Licytacji (BL). Oba zestawy przepisów w dalszym ciągu dyskryminują zagraniczne przedsiębiorstwa w Chinach. Najczęstsze praktyki obejmują:

 

• regulacyjne wyłączenia podmiotów zagranicznych ze względu na "wymogi licencyjne", na przykład w budownictwie, projektowaniu, architekturze.

 

• oferty nie zostają opublikowane w sposób otwarty lub opublikowane dopiero kilka dni przed terminem zamknięcia składania ofert. Czasami tylko firmy krajowe są zaopatrzone w dodatkowe informacje, odnoszące się do ofert.

 

• zagraniczne przedsiębiorstwa nie spełniają krajowych specyfikacji, patentów, znaków towarowych bądź wymagań techniczne, które w rzeczywistości są wyłącznie zagwarantowane dla krajowych podmiotów.

 

• zagranicznie przedsiębiorstwa odpadają z przetargów na podstawie wymagań odnośnie kraju pochodzenia dostawcy.

 

C) Trudności z dostępem do rynku (problematyka „market access”)

 

Chiny należą do najbardziej restrykcyjnych państw jeżeli chodzi o zagraniczne inwestycje spośród państw grupy G20. Tylko w 2013 roku szacowane straty przedsiębiorstw zrzeszonych w Europejskiej Izbie wyniosły 21 miliardów euro spowodowanych restrykcjami z dostępem do rynku.

 

Firmy zagraniczne przynoszą bezpośrednie korzyści dla gospodarki chińskiej poprzez zastrzyk technologii i wydajności. Przyznanie pełnego i sprawiedliwego dostępu do rynku dla zagranicznych firm jest bardzo ważne ze względu poziom konkurencji na rynku. Obecnie Chiny w bardzo rożny sposób chronią firmy krajowe. Dyskryminacja ma charakter zarówno jawny jak i ukryty, np. stosowanie ograniczeń inwestycyjnych, istnienie bariery w produkcji i sprzedaży towarów i usług. Trzeba jednak pamiętać, iż polityka ta hamuje z drugiej strony szereg procesów pożądanych gospodarczo np. napływ nowoczesnych technologii czy wzrost wydajności i efektywności chińskich firm.

 

Przykładowo, na podstawie historycznych uwarunkowań ChRL podtrzymuje rozróżnienie na inwestycje krajowe i zagraniczne. Istnieje ograniczony dostęp do rynku dla zagranicznych inwestycji. Akceptacja jest uzależniona od postrzegania inwestycji jako służącej chińskiej polityce przemysłowej.

 

Wiele restrykcji wobec podmiotów zagranicznych ma charakter ukrytych ograniczeń, takich jak procedury udzielania zezwoleń, licencji lub poprzez system obowiązkowych pozwoleń, które zagraniczne firmy często nie mogą otrzymać. Inne ograniczenia obejmują nadużywanie zaleceń WTO odnośnie bezpieczeństwa krajowego. W konsekwencji krajowe podmioty są chronione klauzulami bezpieczeństwa a przedsiębiorcom zagranicznym odmawia się udziałów w przetargach na zamówienia publiczne. Kolejne bariery dla kapitału zagranicznego obejmują szereg ograniczeń pośrednich, takich jak dostęp do procesu normalizacji i certyfikacji. Obecna polityka gospodarcza Państwa Środka wynika z przyjęcia protekcjonistycznych standardów wobec podmiotów krajowych oraz uprzywilejowanego systemu finansowania i dotacji dla przedsiębiorstw państwowych.

 

4) Traktowanie podmiotów zagranicznych

 

W ostatnich wytycznych rząd chińskiego potrzymano dominującą pozycje państwowych przedsiębiorstw ( State-Owned Enterprise-SOE). Obecnie nie widać konsekwentnych działań dla urynkowienia tych podmiotów. W celu zwiększenia wydajności i innowacyjności SOEs w skali światowej należałoby tak zreformować ten system aby zlikwidować ich uprzywilejowane traktowanie i poddać pod ogólne reguły konkurencji.

 

Kwestia reformy przedsiębiorstw państwowych przyciąga zasadniczą uwagę zagranicznych podmiotów. Mimo ogłoszonych zachęcających zapowiedzi, istnieje wiele klauzur świadczących, że SOE nie będą poddane pod pełną i uczciwą konkurencje, a w konsekwencji będą faworyzowane ze szkodą dla sektora prywatnego i zagranicznego przemysłu.

 

Państwowe przedsiębiorstwa korzystają z wielorakich form stronniczego traktowania. W takich sektorach jak petrochemiczny, produkcji i przesyłu energii elektrycznej, telekomunikacyjny, usług budowlanych czy bankowy konkurencja albo jest mała albo w ogóle nie istnieje. W innych sektorach SOEs korzystają z różnych sposobów specjalnego traktowania, włączając szerszy dostęp do niższych stóp kredytowych, bezpośrednie i pośrednie subwencje, specjalne traktowanie w postepowaniu zamówień publicznych, możliwość wpływania na proces certyfikacji, jak również łagodne podejście odnośnie wypełniania standardów środowiskowych, bezpieczeństwa i zdrowa (EHS). Wyraźnie widać, iż SOEs są wciąż istotnym instrumentem administracji państwa w utrzymywaniu kontroli nad kluczowymi dla gospodarki branżami.

 

Jako przykład może służyć rynek lotniczy. Pomimo promulgacji przepisów przejściowych w 2012 gwarantujących zagranicznym systemom rezerwacji komputerowej (CRS) dostęp do segmentu CRS rynku chińskiego, istnieją liczne bariery dostępu i rezerwacji. Celem tej praktyki jest zagwarantowanie monopolu państwowego dostawcy TravelSky, który jako jedyny otrzymał certyfikat uprawniający do działalności w tym zakresie. Kolejną barierą są zachowania anty-konkurencyjne samego TravelSky, które obejmują zmuszanie biur podróży do długoterminowych umów wyłączności. Wobec biur podroży, które podpisały umowy z dostawcami zagranicznymi CRS stosuje się natomiast negatywne system praktyk handlowych, w tym gróźb.

 

5) Shanghai Pilot Free Trade Zone

 

We wrześniu 2013 została utworzona Szanghajska Pilotażowa Strefa Wolnego Handlu. To ważny obiekt mający wzmocnić rolę Szanghaju, jako stolicy gospodarczej ChRL, jak też wspomóc w przetestowaniu i zdrożeniu szeregu uproszczeń w obsłudze handlu (np. w zakresie certyfikacji towarów). Wdrożenie funkcjonowania Strefy Szanghajskiej, a w dalszej kolejności, powielenie stosowanych tan rozwiązań w innych aglomeracjach ChRL, to jeden z priorytetów obecnej administracji gospodarczej Chin.

 

Zgodnie z raportem Delegacji Unii Europejskiej w Chinach wiele przedsiębiorców rozważających uruchomienie działalności w strefie jest rozczarowanych bądź przyjmuje postawę oczekującą. Nie zastosowano bowiem zbyt daleko idących, wymiernych zachęt „na starcie”, jak np. poważniejsze zwolnienia bądź ulgi podatkowe czy preferencyjne stawki opłat. Dotychczas można mówić o stworzeniu dogodniejszych i bardziej przejrzystych warunków do podejmowania działalności handlowej, inwestycyjnej czy finansowej jedynie dla podmiotów krajowych. Tylko 6 % ogółu przedsiębiorstw w Strefie reprezentuje kapitał zagraniczny. O dotychczasowym funkcjonowaniu Strefy, jak i możliwościach, jakie stwarza m.in. dla polskich podmiotów, Placówka pisze w oddzielnych tekstach.

 

6) Podsumowanie

 

Chiny obecnie znajdują się na etapie harmonizacji swojego systemu regulacji i standardów. Rozwój nowoczesnych gałęzi gospodarki wymusza stosowanie coraz częściej mechanizmów gospodarki rynkowej, historycznie i społecznie odległej od standardów stosowanych przez wieki w Państwie Środka. Pogłębienie współpracy w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz zaangażowanie się Chin w szereg dwustronnych umów inwestycyjnych może również pobudzić procesy liberalizujące rozwiązania gospodarcze. Dzięki temu wizerunek Chin może ulec znaczącej poprawie, co z kolei zwiększa szanse na umiędzynarodowienie chińskich przedsiębiorstw. Sugerujemy polskim przedsiębiorcom zapoznanie się z omawianym Position Paper, gdyż powstał on w efekcie zebrania i analizy opinii szeregu firm europejskich funkcjonujących w ChRL, jest to zatem materiał posiadający bardzo praktyczne i profesjonalne korzenie. Niniejszy tekst zarysowuje jedynie wybrane tematy poruszone w tym obszernym opracowaniu. Ostatnie dziesięciolecia potwierdzają, iż chińska gospodarka, regulacje prawne i standardy ulegają stałym zmianom, nie jest to jednakże proces skokowy i szokowy, jakiego mogliby oczekiwać przedsiębiorcy wywodzący się z Europy. Dla działania na każdym rynku zasadniczą kwestią jest odpowiednie kwantum wiedzy prawnej, społecznej i kulturowej. Ważne są także doświadczenia innych, którzy już na rynku są. Position Paper z pewnością jest źródłem takiej wiedzy o specyfice chińskiego rynku i wyzwaniach, które czekają zagraniczne firmy w Państwie Środka. Zwracamy uwagę na szereg opinii, komentarzy i ocen w odniesieniu do funkcjonowania w szeregu sektorach chińskiej gospodarki.