.
Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Szanghaj stolicą finansową Chin o międzynarodowych aspiracjach

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Maria Ryszkowska | 2015-11-21 13:05:50
finanse, szanghaj, instytucje finansowe, giełda

Wraz ze wzrostem siły chińskiego gospodarczego smoka, Szanghaj jako najbardziej rozwinięte i zaludnione miasto regionu pretenduje do miana globalnego centrum biznesowego oraz finansowego. Takie postrzeganie roli Szanghaju jest także zgodne z wizją władz w Pekinie, które upatrują w nim głównego ośrodka finansowego tej części świata.

Wraz ze wzrostem siły chińskiego gospodarczego smoka, Szanghaj jako najbardziej rozwinięte i zaludnione miasto regionu pretenduje do miana globalnego centrum biznesowego oraz finansowego. Takie postrzeganie roli Szanghaju jest także zgodne z wizją władz w Pekinie, które upatrują w nim głównego ośrodka finansowego tej części świata. Jest to niewątpliwie dalekosiężny plan, ale jak pokazują działania chińskich władz, jest on konsekwentnie i krok po kroku realizowany. Na początku 2009 roku administracja centralna kraju podjęła decyzję, iż Szanghaj powinien stać się międzynarodowym centrum finansowym do roku 2020. System finansowy miasta i jakość świadczonych usług kapitałowych mają zatem odpowiadać zarówno oczekiwaniom chińskich inwestorów indywidualnych i korporacyjnych, jak i wymogom określanym przez globalne relacje gospodarcze, w jakich Chiny coraz szerzej uczestniczą. Jednym z pierwszych dużych wydarzeń promujących Szanghaj jako jedną ze światowych metropolii gospodarczych, w tym finansowych, była zorganizowana w tym mieście Wystawa Światowa Expo 2010 pod wymownym hasłem „Better City – Better Life”. W czasie imprez promocyjnych, m.in. w polskim pawilonie, temat współpracy instytucji finansowych (giełda, banki, firmy ubezpieczeniowe i agencje inwestycyjne), był jednym z wiodących kierunków zainteresowania.

Jak wspomniano, władze miasta od kilku lat podejmują działania nakierowane na zmianę profilu Szanghaju. Co najmniej od 2013 r. przemysł (zwłaszcza ciężki) jest sukcesywnie relokowany z przedmieść poza granice administracyjne miasta, co ma także pozytywny wpływ na ekologię. Zdecydowanie wspierany przez władze jest natomiast sektor usług, z naciskiem na nowoczesne usługi finansowe i ubezpieczeniowe.

To właśnie potrzeba stworzenia „nowej przestrzeni” dla usług finansowych była jednym z argumentów na rzecz uruchomienia koncepcji „Szanghajskiej Pilotażowej Strefy Wolnego Handlu”. Idea uruchomienia Strefy wynika z zapisanych w planie rozwoju społeczno-gospodarczego kraju na lata 2011 – 2015 priorytetów ekonomicznych, do których należą m.in. dalsza stopniowa liberalizacja rozwiązań w zakresie obsługi handlu ze światem, tworzenie korzystniejszych warunków dla zagranicznych inwestorów, jak i stopniowa internacjonalizacja chińskiej waluty - yuana. Szczególne znaczenie strefy poza pobudzeniem wymiany handlowej, to przede wszystkim przetestowanie pełnego pakietu działań związanych z inwestycjami, sektorem finansowym, ochroną własności intelektualnej, formalnościami związanymi z podejmowaniem działalności gospodarczej. W Strefie otwarto do wolnej działalności takie sektory usługowe, jak usługi finansowe, usługi transportowe, handel, usługi profesjonalne/specjalistyczne, usługi w zakresie kultury i usługi publiczne. Stworzone zostały też warunki dla dokonywania rozliczeń w yuanach, określono zasady kształtowania kursu wymiany waluty chińskiej, jak i wprowadzania innych mechanizmów finansowych.

Szanghaj pełni jednak znacznie ważniejszą rolę, niż wynikałoby to z powyższego przedstawienia działającej strefy wolnego handlu. Wzrastająca rola miasta powoduje, iż już teraz władze chińskie promują ten ośrodek jako centrum nowego układu ekonomicznego na świecie.

W ubiegłym roku podczas szczytu w Brazylii kraje BRICS – czyli pięć rozwijających się państw – Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA ogłosiło utworzenie nowej wspólnej instytucji bankowej – New Development Bank (NDB) z siedzibą główną w Szanghaju. Będzie to pierwsza międzynarodowa instytucja finansowa tej rangi lokowana w tym mieście. Zadaniem banku ma być finansowanie wspólnych projektów w zakresie rozbudowy infrastruktury m.in. transportowej i w sektorze energetycznym oraz zapewnienie działań stabilizujących na rzecz przeciwdziałania przyszłym kryzysom na globalnym rynku finansowym. Bank będzie również wspierał wschodzące gospodarki, szczególnie w zakresie dużych projektów. Wymowny jest fakt, iż utworzony w finansowej stolicy Chin - NDB miałby stanowić przeciwwagę dla zachodnich instytucji finansowych takich jak Bank Światowy, czy Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Bank ma kapitał założycielski o wartości 50 mld USD, który zgodnie z planami założycieli w przyszłości zostanie podniesiony do 100 mld USD. Podkreślić należy, że bank jest także otwarty dla innych krajów, jednak wysokość udziałów krajów BRICS nie może spaść poniżej 55%. Podczas tegorocznego (8 - 9 lipca 2015 r.) spotkania członków BRICS w rosyjskim mieście Ufa wyznaczono termin otwarcia nowego banku na styczeń 2016 roku, zaś termin udzielania pierwszych pożyczek inwestycyjnych na kwiecień przyszłego roku.

Do wzrostu roli Szanghaju jako światowej stolicy finansów przyczynia się także międzynarodowa aktywność chińskich przywódców oraz wyraźne podejmowanie w ostatnim czasie przez Chiny roli inicjatora w budowaniu porozumień o znaczeniu politycznym i finansowym, zarówno w wymiarze regionalnym jak i globalnym. Podczas niedawnego 7 Szczytu BRICS - prezydent Chin Xi Jinping podkreślał rolę ostatnio propagowanych przez Chiny inicjatyw, jak utworzenie nowego międzynarodowego Banku NDB, inicjatywę „One Belt One Road”, powołanie Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) oraz Funduszu Silk Road, które stały się kołem napędowym dla pogłębiania współpracy gospodarczej oraz wprowadzania nowych rozwiązań w systemie finansowym i monetarnym.

Budowanie układów międzynarodowych w oparciu o siedzibę w Szanghaju, już nie tylko przez samych Chińczyków, ale także za zgodą pozostałych partnerów Chin w Azji wyraźnie umacnia rolę tego miasta, jako światowej stolicy finansowej. Od nazwy miasta pochodzi powołany do życia układ sił SCO – Shanghai Cooperation Organization, która stanowi dla Chin ważne narzędzie w pogłębianiu współpracy na tle politycznym oraz w umacnianiu zaufania gospodarczego. Podczas ostatniego - piętnastego już spotkania członków tej organizacji podjęta została uchwała o rozszerzeniu układu o dwóch dodatkowych członków – Indie i Pakistan. Wymowna podczas podejmowania tej decyzji stała się wypowiedź Prezydenta Chin, w której nawoływał do przestrzegania „Szanghajskiego Ducha” dla wspólnego rozwoju.

Według informacji Shanghai Finance Department w Szanghaju funkcjonuje obecnie 1405 instytucji finansowych, z czego 419 jest zagranicznych. Z kolei udział sektora finansowego w PKB miasta wyniósł wg. danych z czerwca 2015 roku 198,89 mld RMB, tj. 16,7% PKB miasta. Liczna reprezentacja w Szanghaju szeregu instytucji finansowych, to także dowód na wzrost znaczenia tego ośrodka na arenie międzynarodowej. Warto wymienić niektóre z nich:

- Shanghai Gold Exchange (SGE) to pozarządowa organizacja (zorganizowana przez Bank of China i zatwierdzona przez Chińską Radę Państwa), która nadzoruje i reguluje handel złotem, srebrem, platyną i innymi wartościowymi metalami, plasując Szanghaj w centrum światowego tranzytu złotem. W latach 2007 i 2008 Ludowy Bank Chin wydał zgodę na współpracę w sferze wymiany złota z innymi bankami zagranicznymi i komercyjnymi, jako członkami Shanghai Gold Exchange. W 2011 roku chiński popyt na złoto wzrósł ponad dwukrotnie zaskakując światowe rynki, a w szczególności rynek Indyjski – jako największy w tym zakresie na świecie. W czerwcu tego roku przedstawiciele SGE zakomunikowali, iż do końca 2015 roku przewidywane jest uruchomienie denominacji Yuana w złocie;

- Shanghai International Energy Exchange (INE) – podmiot umożliwiający handel ropą naftową, gazem ziemnym oraz innymi produktami przemysłu petrochemicznego. Dotychczas został zatwierdzony przez Chińską Komisję Regulacji na rynku Papierów Wartościowych oraz zarejestrowany w Szanghajskiej Pilotażowej Strefie Wolnego Handlu jako samodzielny podmiot gospodarczy. Do jego głównych zadań należy równoważenie podaży i popytu energii z regionu Azji i Pacyfiku, optymalizacja alokacji zasobów energetycznych, zarządzanie ryzykiem cen oraz aktywami w przemyśle naftowym.

Warto też wymienić pozostałe elementy architektury finansowej w Szanghaju:

- Interbank Clearing House - Izba Rozliczeniowa odpowiedzialna za regulację rachunków handlowych transakcji clearingowych, przelewów, sprawozdania danych z transakcji;

- Shanghai Futures Exchange (SHFE) – organizm odpowiedzialny za handel w zakresie kontraktów terminowych w ramach miedzi, aluminium, cynku, kauczuku naturalnego, oleju opałowego i złota. Powstał z połączenia Shanghai Metal Exchange, Shanghai Foodstuffs Commodity Exchange oraz Shanghai Commodity Exchange;

- China Foreign Exchange Trade System & National Interbank Funding Center- sub-instytucjonalna org. Ludowego Banku Chin, odpowiada za operacje na międzynarodowym rynku walutowym, pieniężnym, rynku obligacji, kursu walutowego, stóp procentowych i instrumentów pochodnych. Świadczy usługi w obszarze handlu, informacji i nadzoru rynku, gra ważną rolę we wspieraniu reformy kursu RMB i stopy procentowej oraz transmisji polityki monetarnej banku centralnego.

Dodatkowo, w mieście ulokowanych jest 13 miejskich firm finansowych odpowiedzialnych za branżę bankową, rynek ubezpieczeń i usług finansowych. Swe siedziby ma tu ponadto wiele zagranicznych banków – w tym m.in.: Bank of New York, Mees Pierson Bank, Overseas Union Bank, ANZ Bank, Korean Development Bank, HSBC, Swedbank czy Deutsche Bank. Szanghaj stał się więc naturalnym miejscem lokowania kapitału i rozpoczynania nowych inicjatyw gospodarczych. Jest również miejscem, w którym każda firma globalna, lub aspirująca do takiego miana musi mieć swój oddział, który – co ważne – nie zawsze jest ograniczony do Chin, ale często nadzoruje cały region Azji południowo-wschodniej.

Na miejsce Szanghaju w światowych rankingach finansowych wpływa także lokalna giełda papierów wartościowych. Szanghajska giełda założona w 1990 roku zajmuje 5 miejsce w globalnym rynku giełdowym pod kątem kapitalizacji. Zaraz za nią plasuje się giełda w Hongkongu oraz na 8 miejscu giełda w Shenzhen. Na Szanghajskiej giełdzie występuje obecnie 1007 firm, zaś 8 na 10 największych akcjonariuszy giełdowych należy do państwa. Choć udziałowcy na szanghajskiej giełdzie dopiero nabierają doświadczenia w grze, stanowi ona jedną z czołowych przestrzeni obrotu kapitałem na świecie, w którym uczestniczy 90 mln chińskich obywateli tj. ok. 8% ludności.

O roli Szanghaju jako jednego z najważniejszych ośrodków finansowych świata świadczy także ostatnie silne przewartościowanie akcji na giełdzie, jakie miało miejsce w czerwcu oraz w lipcu 2015 r. Jeszcze w 2014 roku Shanghai Commposite rósł osiągając 150% zysk, by następnie gwałtownie spaść w połowie 2015 roku odnotowując około 30% straty. Informacja ta odbiła się szerokim echem we wszystkich ważniejszych zagranicznych mediach, zaś skutki tąpnięcia giełdy w Szanghaju odczuwalne były na giełdach w Europie i USA.

Fot.Shanghai Stock Exchange Composite wg.Bloomberg

Analizując dotychczasową aktywność chińskich inwestorów jak również znane zamiłowanie Chińczyków do gier hazardowych, mało jest jednak prawdopodobne, aby ostatnie korekty na szanghajskiej giełdzie stanowiły impuls do trwałego wycofania się inwestorów z giełdy. Pojawiają się też opinie, w tym również władz chińskich, iż przewidywalna korekta na giełdzie, mimo sporego odpływu gotówki nie ma tak drastycznego wpływu na gospodarkę krajową, gdyż udział akcjonariuszy w Chinach jest wciąż stosunkowo wąski. Papiery wartościowe stanowią średnio 15% portfela przeciętnego Chińczyka.

Z kolei eksperci przewidują, iż światowy rynek może odczuć skutki ostatniego tąpnięcia na szanghajskiej giełdzie. Do możliwych efektów należy zaliczyć – ogólny spadek zaufania do rynku kapitałowego, spadek popytu Chin na importowane surowce w związku z koniecznym upłynnieniem wewnętrznej produkcji oraz spowolnienie przemian, jakich oczekuje dzisiaj chińska gospodarka w procesie przejścia z gospodarki wyłącznie proeksportowej do gospodarki opartej na kluczowej roli popytu wewnętrznego i odpowiednio wysokim poziomie inwestycji wewnętrznych.

Rola Szanghaju jako jednego z najważniejszych ośrodków finansowych na świecie wpływa oczywiście na politykę władz centralnych w Pekinie. Szanghaj jest doskonałym miejscem na siedzibę wszelkiego rodzaju inicjatyw międzynarodowych, zwłaszcza w dziedzinie finansów i logistyki. Z drugiej zaś strony, globalne znaczenie Szanghaju i coraz większe możliwości na międzynarodowych rynkach, jakie się przed nim otwierają, nie pozostają bez wpływu na kreowanie przez chińskich ekspertów kolejnych idei gospodarczych, wzmacniających międzynarodową pozycję Chin. Do czołowych z nich należy ostatnio coraz częściej podnoszona przez władze chińskie wizja wprowadzenia chińskiego Renminbi, jako równoważnej dolarowi i euro waluty bazowej w handlu i przy zawieraniu transakcji inwestycyjnych.

Trawestując zatem definicję „chińskiej trzeciej drogi”, która mówi, iż Chiny budują system społeczno-gospodarczy o chińskiej charakterystyce, można także stwierdzić, iż Szanghaj buduje obecnie centrum finansowe o chińskiej charakterystyce. Na drodze do osiągnięcia wyznaczonego celu jest jeszcze sporo niewiadomych, jak i trudności i wyzwań, które z całą mocą ujawniły się w ostatnich miesiącach (turbulencje na rynku giełdowym czy dewaluacja yuana). Po raz kolejny pojawia się w tym kontekście pytanie o rolę i możliwy/dopuszczalny stopień zaangażowania państwa w działania regulujące zachowanie rynku kapitałowego, czy kształtowanie się kursu waluty. To zasadnicze pytania z punktu widzenia przyszłej roli, pozycji i wiarygodności Szanghaju jako jednego z centrów światowych finansów. Z pewnością, mimo obecnie odnotowywanego spowolnienia, gospodarka chińska w dalszym ciągu wykazywać będzie wzrost, jej potencjał będzie rósł. Międzynarodowe efekty dewaluacji yuana potwierdzają wpływ, jaki ma gospodarka chińska na kształtowanie się globalnych proporcji i sytuację w innych krajach. Poza aktywnością inwestorów korporacyjnych (chińskich i zagranicznych), spory popyt na profesjonalne usługi finansowe zgłasza w kraju także rosnąca chińska klasa średnia (giełda, sektor ubezpieczeniowy itp.). Można zatem ze sporą dozą pewności stwierdzić, iż sektor finansowy ChRL będzie rósł i dojrzewał, starając się sprostać zarówno potrzebom wewnętrznym, jak i rosnącej roli gospodarki chińskiej w świecie.

Filarami przyszłej pozycji Szanghaju, jako rynku finansowego i podstawą jego kapitałowej wiarygodności, będą w dużej mierze dwa elementy tj. transparentność i rosnąca dojrzałość rynku giełdowego, jak i liberalizacja przepływów kapitałowych i realizacja celu, jakim jest pełna wymienialność chińskiej waluty. W przypadku braku spełnienia tych podstawowych warunków Szanghaj nie będzie mógł stać się w pełni globalnym centrum finansowym, zintegrowanym ze światowym systemem finansowym mogącym stopniowo dorównać roli np. Hongkongu pod względem stopnia internacjonalizacji operacji giełdowych. Sprawność i wiarygodność systemu finansowego opiera się zarówno na zastosowaniu odpowiednich rozwiązań prawnych (ustanowienie reguł prawnych i ich skuteczna egzekucja), jak i profesjonalizmie i doświadczeniach kadry, która w efekcie odpowiada za utrzymywanie jakości i solidności operacji kapitałowych. Nie dziwi zatem trend do poszukiwania i zatrudniania w szanghajskich instytucjach finansowych zagranicznych profesjonalistów. Szereg instytucji szanghajskiego systemu finansowego współpracuje z bardziej doświadczonymi i dojrzałymi instytucjami i rynkami kapitałowymi np. z giełdą w Hongkongu (np. w ramach formuły „stock connect”), Londynie, Frankfurcie czy Tokio. Budując założenia „laboratorium gospodarczego”, jakim jest w praktyce „Szanghajska Pilotażowa Strefa Wolnego Handlu” gospodarze korzystali ze wsparcia przedstawicieli takich doświadczonych obszarów gospodarczych, jak Hongkong czy Singapur.

Wydaje się, iż mimo międzynarodowych aspiracji Szanghaju, spora uwaga będzie skierowana na realizację zadań aglomeracji w integracji systemu finansowego ChRL i we wspieraniu zagranicznych podmiotów/inwestorów w podejmowaniu działań na rynku chińskim. Istotnym elementem będzie także rozwój usług finansowych na które popyt wynika z rosnącej zamożności chińskiego społeczeństwa, jak i ze społecznych efektów „polityki jednego dziecka” (mechanizm emerytalny w kontekście starzenia się chińskiego społeczeństwa, ubezpieczenia społeczne itp. – system, który w stosunku do innych zaawansowanych gospodarczo państw, jest w Chinach wciąż na wczesnym etapie rozwoju). Ponadto szereg procesów związanych z prowadzoną transformacją społeczno-gospodarczą Chin, w tym proces urbanizacji kraju, poprawa warunków życia na wsi, czy stopniowe wyrównywanie dysproporcji rozwojowych między prowincjami wschodnich i zachodnich Chin wymaga centrum finansowego, który byłby osią koordynacji polityki finansowej wspierającej te procesy.

Międzynarodową pozycję Szanghaju ugruntuje planowana „obsługa finansowa” projektów związanych z realizacją koncepcji „Nowego Jedwabnego Szlaku”. Wdrożenie tego programu, założonego na szereg lat, z pewnością wzbogaci doświadczenia instytucji finansowych działających w Szanghaju w zakresie finansowania złożonych przedsięwzięć inwestycyjnych, głównie w infrastrukturze (transport, energetyka, ochrona środowiska) itp.

Obecnie o pozycji konkretnego miasta / ośrodka na światowej mapie kapitałowej decyduje także infrastruktura techniczna, w tym system łączności i systemy przetwarzania danych. W tym zakresie Szanghaj dokonał w ostatnich latach sporego postępu, zarówno pod względem hardware/sprzętu i oprogramowania, jak i nadzoru nad bezpieczeństwem transakcji przeprowadzanych w sieci. Sfera on-line staje się dla branży kapitałowej równie ważna, co obszar „off-line”; rozwija się ona w przypadku chińskiego sektora finansowego równie szybko, jak transakcje handlowe on-line /„e-commerce”/.